|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22. maddeleri çerçevesinde yapılan mal ve hizmet alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan aşıldığı tespit edilmiştir. İlgili kanunun 62. maddesi, bu tür harcamaların yıllık toplamının, belirlenen parasal limitler dâhilinde, Kurulun uygun görüşü alınmadan %10 oranını geçemeyeceğini belirtmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2023 yılı itibarıyla hizmet alımlarında bütçeye konulan toplam ödeneğin %10’unun aşıldığı görülmüştür. Örneğin, 946.080.700 TL olarak belirlenen toplam ödeneğin %10’u 94.608.070 TL iken, yapılan harcama 127.569.975,17 TL olarak kaydedilmiş ve bu durum 32.961.905,17 TL’lik bir aşım yaratmıştır. Bu bulgular, 4734 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine aykırılık teşkil etmekte olup, kamu idarelerinin bütçelerine konulan ödeneklerin yönetiminde dikkatli olmaları gerektiğini göstermektedir. Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü alınmadan yapılan harcamalar, yasal düzenlemelere uygun bir mali yönetim anlayışının benimsenmesi açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde gerçekleştirilen hizmet alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde;
“Bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
4734 sayılı Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2.070.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
31.12.2020 tarihli ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’ nci Maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“(2) Kanunun 62 nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idareleri; Kanunun gerek 21 inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22 nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin % 10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamaz. Bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvurular reddedilir.
(3) Kanunun 21 inci maddesinin (f) bendi ve 22 nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarı dikkate alınır. Mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı % 10 oranı hesaplanır.”
hükümleri yer almaktadır.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine mal ve hizmet almak amacıyla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
Yapılan inceleme neticesinde, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal sınıra göre yapılan hizmet alımlarında aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 10: 22/d ve 21/f ile Yapılan Hizmet Alımlarında Ödenek Sınırı Aşımı
| Harcama Kalemleri |
2023 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (A) |
Toplam Ödeneğin %10’u (Sınır) (TL) (B=A*%10) |
22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) | Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) | 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı (C/A)*100 |
| Hizmet Alımları | 946.080.700,00 | 94.608.070,00 | 127.569.975,17 | 32.961.905,17 | % 3,48 |
İdare tarafından 2024 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında hizmet alımlarında, bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin %10’u tutarındaki parasal sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.