Faaliyet Alanında Olmamasına ve Yüksek Tutarda Yükümlülükleri Bulunmasına Rağmen Genel Kurul Kararı Olmadan Nakit Borç Verilmesi (Sayıştay)

BULGU: Faaliyet Alanında Olmamasına ve Yüksek Tutarda Yükümlülükleri Bulunmasına Rağmen Genel Kurul Kararı Olmadan Nakit Borç Verilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

GÜMSAŞ’ın işletme konusuna girmemesine, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Vergi Dairesine yüksek tutarlarda borcu olmasına, inşaat faaliyetleri kapsamında yapılan sözleşmeler uyarınca konut ve işyeri inşası ve teslimi yükümlülükleri bulunmasına rağmen genel kuruldan yetki alınmadan ve yönetim kurulu kararı olmadan başka bir şirkete teminat alınmaksızın nakit olarak borç verildiği görülmüştür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 16’ncı maddesinde, ticaret şirketlerinin tacir sayılacağı; Kanun’un 18’inci maddesinde, her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği; Kanun’un 339’uncu maddesinde de, anonim şirketlerin esas sözleşmesinde, esaslı noktaları belirtilmiş ve tanımlanmış bir şekilde şirketin işletme konusunun yazılmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, Kanun’un 369’uncu maddesinde, yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altında olduğu; Kanun’un 371’inci maddesinde, temsile yetkili olanların şirketin amacına ve işletme konusuna giren her tür işleri ve hukuki işlemleri, şirket adına yapabileceği ve bunun için şirket unvanını kullanabileceği; Kanun’a ve esas sözleşmeye aykırı işlemler dolayısıyla şirketin rücû hakkı saklı olduğu hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan, Kanun’un 553’üncü maddesinde, kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurlarının, Kanun’dan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde, hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumlu oldukları; Kanun’un 555’inci maddesinde, şirketin uğradığı zararın tazminini, şirket ve her bir pay sahibinin isteyebileceği; pay sahiplerinin tazminatın ancak şirkete ödenmesini isteyebileceği; Kanun’un 560’ıncı maddesinde, sorumlu olanlara karşı tazminat istemek hakkının, davacının zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki ve her hâlde zararı doğuran fiilin meydana geldiği günden itibaren beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağı; bu fiil cezayı gerektirip, Türk Ceza Kanunu’na göre daha uzun dava zamanaşımına tabi bulunuyorsa, tazminat davasına da bu zamanaşımının uygulanacağı; Kanun’un 561’inci maddesinde ise, sorumlular aleyhinde şirketin merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde dava açılabileceği belirtilmiştir.

Şirketin 30.04.2019 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında, yönetim kurulu başkanına 29.04.2022 tarihinde kadar Şirketi münferiden temsil etme yetkisi verilmesine; 17.05.2022 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında ise, yönetim kurulu başkanına 17.05.2025 tarihinde kadar Şirketi münferiden temsil etme yetkisi verilmesine karar verilmiştir. Söz konusu Yönetim Kurulu Başkanının görevine 18.04.2024 tarihli Genel Kurul Kararı ile son verilmiştir.

Yapılan incelemede, Gümüşhane Şehircilik ve Sosyal Hizmetler A.Ş.’nin 23.06.2016 tarihli Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanmış olan esas sözleşmesinde, Şirketin borç vermesine cevaz veren bir ifadenin bulunmadığı; genel kurul kararlarında ve yönetim kurulu kararlarında da Şirketin borç vermesine ilişkin bir kararın mevcut olmadığı; buna rağmen Yönetim Kurulu Başkanı tarafından münferiden temsil yetkisinin kullanılarak 01.06.2021 – 28.03.2024 tarihleri arasında Gümüşhane Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye bir kısım havalelere “Borç Verilen” açıklaması yapılmak suretiyle, herhangi bir teminat alınmaksızın toplam 36.942.530,00 TL anapara tutarında borç verildiği görülmüştür.

Yönetim Kurulu Başkanının aynı zamanda 16.02.2021 – 30.10.2024 tarihleri arasında Gümüşhane Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin de yönetim kurulu başkanı olduğu; verilen borcun tamamının tahsil edilememesi nedeniyle 2021 yılında Gümüşhane İcra ve İflas Müdürlüğü aracılığıyla Gümüşhane Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret A.Ş. aleyhine ilamsız icra takibine başlandığı; icra takibinin kesinleşmesiyle Gümüşhane Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin banka hesaplarına haciz konulduğu; 2.977.991,10 TL’si İcra ve İflas Müdürlüğü aracılığıyla, 7.081.965,86 TL’si ise Gümüşhane Sportif Faaliyetler A.Ş. tarafından gönderilen havaleler yoluyla olmak üzere toplam 10.059.956,96 TL tutarındaki alacağın tahsil edildiği; 31.12.2024 tarihi itibarıyla 26.882.573,04 TL tutarındaki anapara alacağının ise tahsil edilemediği görülmüştür.

Öte yandan, Şirketin SGK’ya ve Vergi Dairesine yüksek miktarda tahakkuk etmiş borcunun bulunmasına ve ödenmeyen amme alacaklarına 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun uyarınca gecikme zammı tahakkuk ettirilmesine rağmen; 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında SGK’ya herhangi bir borç ödemesi yapılmadığı; Vergi Dairesine ise 2021, 2022, 2023 yıllarında düşük tutarlarda kısmi borç ödemesi yapıldığı, 2024 yılında ise herhangi bir borç ödemesi yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, 31.12.2024 tarihli Bilançoda, SGK’ya 71.630.100,53 TL, Vergi Dairelerine 11.009.546,06 TL olmak üzere toplam 82.639.646,59 TL anapara borcun bulunduğu; ayrıca inşaat faaliyetleri kapsamında akdedilen konut ve işyeri satış sözleşmeleri kapsamında Şirketin konut ve işyeri inşası teslimi yükümlülüklerinin mevcut olduğu ve nakit yetersizliği nedeniyle söz konusu inşaat yapımının durdurulduğu tespit edilmiştir.

Mezkur mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; GÜMSAŞ’ın işletme konusuna girmemesine, genel kuruldan yetki alınmamasına rağmen Yönetim Kurulu Başkanı tarafından aynı zamanda Yönetim Kurulu Başkanı olduğu başka bir şirkete herhangi bir teminat alınmaksızın borç verilmesinin Türk Ticaret Kanunu’nun 18’inci ve 339’uncu maddelerinde belirtilen basiretli bir iş adamı gibi hareket etmek, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüklerine aykırı olduğu anlaşılmaktadır.

Yönetim Kurulu Başkanının söz konusu yükümlülüklere aykırı olarak başka bir şirkete borç vermesi neticesinde, tahsil edilemeyen borç tutarı ile ödenmeyen SGK ve Vergi Dairesi borçlarına tahakkuk ettirilen gecikme zamları nedeniyle GÜMSAŞ’ın zarara uğratıldığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, yönetim kurulu başkanının, Türk Ticaret Kanunu’nun 553’üncü maddesi kapsamında, Kanun’dan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusuruyla ihlal ettiği; bu nedenle hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdiği zarardan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Şirket cevabında; faaliyet alanında olmamasına rağmen 16.02.2021-28.03.2024 tarihleri arasında 36.942.530,00 TL nakit borç verilen Gümüşhane Sportif Faaliyetler A.Ş. firmasıyla ilgili sürecin hukuk birimine bildirileceği ve gerekli dava süreci için hazırlıkların yapılacağı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, Türk Ticaret Kanunu’nun 555’inci maddesi uyarınca, Şirketin uğradığı söz konusu zararın tazminini, sadece Şirket ve tek pay sahibi olan Gümüşhane Belediyesi isteyebilecek olup Kanun’un 561’inci maddesi gereğince, sorumlu Yönetim Kurulu Başkanı aleyhine Şirketin merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde dava açılabilecektir.