|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı duran varlıklar için kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların amortisman uygulamalarını düzenlemekte ve bu varlıkların ekonomik ömürleri boyunca giderleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, belirli varlıkların amortismanlarının hatalı bir şekilde hesaplandığı tespit edilmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda ilgili varlıkların ve birikmiş amortisman hesaplarının yanlış bilgi içermesine yol açmıştır.
Hatalı amortisman uygulamaları, çeşitli varlık gruplarında önemli farklılıklara neden olmuştur. Örneğin, tarımsal amaçlı binalar için ayrılan amortisman tutarı, varlık değerinin çok üzerinde gerçekleşmiştir. Diğer varlık türlerinde de benzer hatalar gözlemlenmiştir. İdare, bu hataların otomasyon sistemindeki bir aksaklıktan kaynaklandığını ve 2025 yılında yapılacak amortisman hesaplamalarında düzeltileceğini bildirmiştir. Sonuç olarak, duran varlıklar için mevzuata uygun envanter çalışmaları yapılmalı ve amortisman hesaplamaları, ilgili tebliğlere göre düzenlenmelidir. Bu, mali raporların doğruluğunu sağlamak açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Bazı Duran Varlıkların Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Amortismana tabi bazı duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde, bazı duran varlıklar için kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu durum 2024 yılı Bilançosunda; ilgili varlıkların ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının hatalı bilgi içermesine sebep olmuştur.
Hatalı amortisman uygulamalarına aşağıdaki tabloda ayrıntılarıyla yer verilmiştir;
Tablo 10: Hatalı Amortismanlar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 252.13.00 | Tarımsal Amaçlı Binalar | 0,0 | 1.018.539,60 | -1.018.539,60 |
| 253.02.05 | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri |
157.203.940,57 | 162.487.006,60 | -5.283.066,03 |
| 253.02.09 | Ayırma , Sınıflandırma Makineleri |
1.146.994,20 | 1.283.799,20 | -136.805,76 |
| 254.01.01 | Otomobiller | 3.931.429,72 | 4.226.226,41 | -294.796,60 |
| 254.01.03 | Yük Taşıma Araçları | 292.873.872,90 | 304.575.482,01 | -11.701.600,11 |
| 254.01.04 | Arazi Taşıtları | 4.910.132,83 | 6.013.961,01 | -1.103.828,18 |
| 255.01.04 | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki T. | 45.114.806,94 | 49.126.517,10 | -4.011.710,16 |
| 255.02.99 | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 43.293.614,81 | 44.294.266,81 | -1.000.652,00 |
| 255.03.01 | Büro Mobilyaları | 68.662.194,35 | 70.498.135,64 | -1.835.941,29 |
| İdare tarafından verilen cevapta, bulguda bahsedilen | İdare tarafından verilen cevapta, bulguda bahsedilen | İdare tarafından verilen cevapta, bulguda bahsedilen | hususların İdarenin kullanmakta | hususların İdarenin kullanmakta |
olduğu otomasyon sisteminde ki hatadan kaynaklandığı ve konusu hatanın 2025 yılında yapılacak amortisman hesaplamalarında düzeltileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, duran varlıklara ilişkin olarak ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.