Yapım işi kapsamında tanzim edilen Yeni Birim Fiyatların usulüne uygun olarak belirlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Yapım işi kapsamında tanzim edilen Yeni Birim Fiyatların usulüne uygun olarak belirlenmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

Yapım işi kapsamında tanzim edilen yeni birim fiyatların usulüne uygun olarak belirlenmediği görülmüştür.

Yeni birim fiyat belirleme usulü Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ) “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde belirtilmiştir. Bahse konu maddede;

“(1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit (Değişik ibare: 08/08/2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18/08/2019) edilir. Bu şekilde hesaplanacak ilave işlerin bedelleri; birim fiyat sözleşmelerde yeni birim fiyatlar üzerinden, anahtar teslim götürü bedel sözleşmelerde ise yeni birim fiyatlar üzerinden hesaplanacak artış tutarına göre belirlenecek ilerleme yüzdeleri esas alınarak yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde (Ek ibare: 08/08/2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18/08/2019) veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait (Değişik ibare: 08/08/2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18/08/2019) analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.

İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren (Değişik ibare: 08/08/2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18/08/2019) analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.

İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet (Değişik ibare: 08/08/2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18/08/2019) analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde (Ek ibare: 08/08/2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18/08/2019) veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.

(5) (Değişik fıkra: 08/08/2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18/08/2019) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.

Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kâr ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır.

Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %10 oranındaki yüklenici karına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir.

Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez.

Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.”

Denilmek suretiyle yeni birim fiyat belirleme usulü anlatılmıştır.

Yukarıdaki madde hükmüne göre birinci bentte belirtilen yeni birim fiyat oluşturma şartlarının oluşması halinde ikinci bentte yer verilen ve uygun olan birim fiyat analizine üçüncü bentte belirtilen rayiçler uygulanmak suretiyle yeni birim fiyatın belirlenmesi gerekmektedir. Tespit edilen yeni birim fiyata beşinci bentte belirtilen varsa benzer poz indirimi yoksa %10 indirim tatbik edilmek suretiyle ödemeye esas yeni birim fiyatın belirlenmesi gerekmektedir.

YİGŞ’de yeni birim fiyat belirlenmesi usulü bu şekilde belirlenmişken Balıkesir İli Muhtelif Mahalle Cadde ve Sokaklarında Beton Parke ve Bordür Yapım İşinde (İKN: 2022/1236387)

-İlave Poz-1: 25*25*9 cm boyutlarında kumlama yüzey işlemli buhar kürlü beton oluk temini,

-İlave Poz-2: 15*30*75 cm boyutlarında kumlama yüzey işlemli buhar kürlü beton bordür temini,

-İlave Poz-3: 6 farklı ebatlı düz beton parke temini (Antrasit kumlama yüzey işlemli 8 cm yüksekliğinde)

İş kalemleri için üç firmadan alınan tekliflerin ortalaması belirlenmek suretiyle yeni birim fiyat tanzim edilmiştir. Bu şekilde yeni birim fiyat belirlenmesi işe esas Sözleşme eki YİGŞ’nin 22’nci maddesinde yer verilen usule uygun değildir.

Sonuç olarak, yeni birim fiyatın belirlenmesinde uygulanacak sürecin sözleşmede belirlenen esaslara uygun olması gerektiği değerlendirilmektedir.