|
ÖZET: Yapım işlerine yönelik “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler/All Risk)” poliçelerinde, koasürans uygulamalarının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9. maddesi, yüklenicilerin iş yerlerindeki araç, gereç ve malzemeleri doğal afetler ve diğer risklere karşı sigortalamasını zorunlu kılmaktadır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde ise, sigorta poliçelerinde uygulanabilecek muafiyet ve koasürans oranları belirlenmiştir. Ancak yapılan denetimlerde, üçüncü şahıslara karşı mali sorumluluklar, yurtiçi taşıma, enkaz kaldırma ve bakım devresi gibi riskler için koasürans uygulandığı görülmüştür.
Bu durum, yüklenicinin nihai sorumluluğunu ortadan kaldırmamakta; olağanüstü haller nedeniyle oluşabilecek zararlar için idareden bedel talep edilememektedir. Ancak, bu zararlardan kaynaklanan gecikmeler için yükleniciye ek süre verilmektedir. Sigortanın amacı, yükleniciyi koruyarak kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamaktır. Mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi, kamu hizmetinin sürekliliğini güvence altına alacak ve olası hukuki ihtilafları önleyecektir. Kamu İdaresi, gelecekte bu bulgular doğrultusunda gerekli düzenlemeleri yapacağını belirtmiştir. Dolayısıyla, “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler/All Risk)” poliçelerinin mevzuata uygun olarak yeniden düzenlenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Yapım İşlerine İlişkin Bütün Riskler (All Risk) Sigorta Poliçelerinde Koasürans Uygulamalarının Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Yapım işlerinin “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler/All Risk)” poliçelerinde, koasürans uygulanması yapılmaması gereken riskler için koasürans uygulandığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve işyerinin sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde; yapım işlerinde yüklenicinin ihale dokümanında belirtilen süre ve şartlara uygun olarak iş yerlerindeki her türlü araç, gereç ve malzemenin oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı sigorta yaptırılmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; sigorta poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2 ve deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının ise azami %20 olduğu ve bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde; yapım işi ihalelerine ilişkin “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler/All Risk)” poliçelerinde; üçüncü şahıslara karşı mali mesuliyetlere, yurtiçi taşıma işlemlerine, enkaz kaldırma işlemlerine ve bakım devresi dönemine ilişkin risklere koasürans uygulaması yapıldığı tespit edilmiştir.
“İnşaat Sigortası (Bütün Riskler/All Risk)” poliçelerinde koasürans uygulanması yapılmaması gereken riskler için koasürans uygulanması yüklenicinin nihai sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Yüklenici, olağanüstü hallerin/doğal afetlerin iş yerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği zararlar için idareden bir bedel isteyememektedir. Ancak bu zararlardan meydana gelecek gecikmeler için idarece yükleniciye gerekli ek süre verilmektedir. Söz konusu sigortanın temel amacı yükleniciyi korumak ve işin zamanında yapılmasını temin ederek, kamu kaynağının kullanımında etkinliği sağlamaktır. Dolayısıyla bu amaç ve yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri kapsamında hareket edilmesi hem kamu hizmetinin sürekliliğini sağlayacak hem de risk unsurlarının gerçekleşmesi durumunda sigortacı, sigortalı, idare ve üçüncü kişiler arasında oluşabilecek hukuki ve mali ihtilafları önleyecektir.
Kamu İdaresinin cevabında; bundan sonraki süreçte bulguda belirtilen hususlar dikkate alınarak işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; İdarenin yapım işlerine ait “İnşaat Sigortası (Bütün Riskler/All Risk)” poliçelerinin mevzuatta belirtilen şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.