|
ÖZET: Su tesisleri ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının tahakkuk ve tahsilatında düzenli bir uygulama olmadığı tespit edilmiştir. MASKİ Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen içme suyu ve atık su şebekesi ile ilgili çalışmalar için yapılan harcamalara karşılık gelen katılma paylarının, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na uygun olarak tam olarak tahakkuk ettirilmediği ve tahsil edilmediği ortaya çıkmıştır. Bu kanunun ilgili maddeleri, su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan gayrimenkul sahiplerinden alınacak payların hesaplanması ve tahsilatına dair prosedürleri belirlemektedir.
Yapılan denetimlerde, su ve kanalizasyon altyapı projelerinin tamamlanmasına rağmen, bu hizmetlerden faydalanan mükelleflerin paylarının tahakkuk ettirilmesi için gerekli önlemlerin alınmadığı görülmüştür. Ayrıca, mahalle ve cadde bilgileri gibi verilerdeki eksiklikler nedeniyle tahakkuk ve tahsilat süreçlerinde sorunlar yaşanmış, bu durum aboneler tarafından hukuki süreçlere taşınmıştır. 2023 yılında meydana gelen depremler, abone sayısının önemli bir kısmının zarar görmesine neden olmuş ve bu da tahsilat sürecini olumsuz etkilemiştir. Sonuç olarak, su ve kanalizasyon hizmetleri için yapılan harcamaların katılma paylarının hesaplanarak ilgili mükelleflere tahakkuk ettirilmesi ve tahsil edilmesi gerekmektedir. Bu süreçlerin etkin bir şekilde yürütülmesi, altyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Su Tesisleri ve Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Paylarının Tahakkuk ve Tahsilatının Tam ve Düzenli Olarak Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
MASKİ Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen içme suyu şebekesi ve atık su kanal şebekesi yapım, yenileme ve tamirat işleri için yapılan harcamalara karşılık olarak Su Tesisleri ve Kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının tahakkuk ve tahsilatının tam ve düzenli olarak yapılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Kanalizasyon harcamalarına katılma payı” başlıklı 87’nci maddesinde; “Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır:
a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.
İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.” denilmektedir.
Aynı Kanun’un “Su tesisleri harcamalarına katılma payı” başlıklı 88’inci maddesinde; “Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce beldede aşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılması halinde, dağıtımın yapıldığı saha dâhilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır:
a) Yeni içmesuyu şebeke tesisleri yapılması,
b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı.
Birden fazla yol kenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında, bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindeki uzunlukları esas alınır.” denilmektedir.
Aynı Kanun’un “Payların hesaplanması” başlıklı 89 ile “Payların tahakkuk şekli” başlıklı 94’üncü maddeleri ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 7, 92 ve 94’üncü maddelerinde katılma paylarının tahakkuku ve tahsiline ilişkin usuller belirlenmiştir.
Söz konusu Kanun’un 89 ile 93’üncü maddeleri arasındaki hükümlere göre su tesisleri ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamını kapsamaktadır. İlgili maddelerde hesaplanan katılma payları toplamının, hizmetler tamamlanıp kullanıma sunulduktan sonra ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilerek ilan edilmesi ve mükelleflere tebligat yapılarak bildirilmesi gerektiği, harcamalara katılma paylarının, ilgili gayrimenkulün emlak vergisi değerinin %2’sini aşamayacağı belirtilmiştir.
Bu düzenlemeler, belediyelerin su ve kanalizasyon altyapı hizmetlerinin maliyetlerinin, hizmetlerden doğrudan yararlanan gayrimenkul sahiplerinden tahsil ederek karşılamasını amaçlamaktadır.
Yapılan incelemede, Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından içme suyu şebekesi, atık su kanal şebekesi, arıtma tesisi ve su deposu yapımının gerçekleştirildiği ve bu tesislerin, gayrimenkul sahiplerinin kullanımına sunulduğu; ancak yapılan giderlerle ilgili olarak pay sahiplerine düşen kısımların tahakkuk ettirilerek tahsili için gereken tedbirlerin alınmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince payların hesaplanmasında kullanılan mahalle, cadde ve sokak bilgilerindeki sorunlar, eksik bilgilere istinaden yapılmış olan tahakkuk ve tahsilatlar sonucu aboneler tarafından Kurum aleyhine açılan davalar gibi problemlere rağmen geçmiş dönemlere ait katılım paylarında kısmi tahsilatların sağlandığı, 06 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerle abone sayısının yaklaşık 1/3’üne ait bağımsız bölümün hasar görmesi ve altyapının kullanılamaz hale gelmesi neticesinde maddi ve manevi olarak zarar gören vatandaşlardan payların tahsilinin sekteye uğradığı ve sürecin daha sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için gerekli çalışmaların tekrar başlatılacağı ifade edilse de; payların takip ve tahsiline ilişkin süreç henüz tamamlanmamıştır.
Bu itibarla, anılan tesislerin yapımı, yenilenmesi ve tamiratı için yapılan giderlerin hesaplanarak bunlardan faydalananlara, harcamalara katılma payı olarak tahakkuk ve tahsilinin sağlanması gerekmektedir.