|
ÖZET: Taşınmaz kayıtlarının gerçek durumu yansıtmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Büyükşehir Bağlı İdaresi’nin mülkiyetinde bulunan taşınmazların envanter ve değerleme işlemlerinin tamamlanmaması, mali tablolardaki taşınmaz hesaplarının doğru bilgileri yansıtmadığını göstermektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, kamu kaynakları olan taşınmazların mali saydamlık ve hesap verebilirlik açısından kayıtlara alınması zorunludur. Bu nedenle, taşınmazların fiili envanterinin oluşturulması ve mevzuata uygun değerler üzerinden mali tablolara yansıtılması büyük önem taşımaktadır.
Kamu idareleri, taşınmazların kaydına ilişkin işlemleri, 02.10.2006 tarihli Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yürütmektedir. Yönetmelik, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtmekte ve değer tespitlerinin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması için süre tanımaktadır. Ayrıca, mevcut kullanım şekli ile tapu kaydı arasındaki uyumsuzluk durumunda cins tashih işlemlerinin yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Yapılan incelemeler, taşınmaz envanterinin tamamlanmaması nedeniyle 2024 yılı kesin mizan ve bilançosundaki bazı hesapların doğru bilgileri yansıtmadığını ortaya koymuştur. Kamu İdaresi, cins tahsisi yapılamayan taşınmazlar dışında kalan cins uyumsuzlukları için çalışmaların sürdüğünü bildirmiştir. Sonuç olarak, tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması ve ilgili hesapların güncellenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Taşınmaz Kayıtlarının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare mülkiyetinde bulunan taşınmazların envanter ve değerleme işlemleri ile cins tashihi işlemlerinin tamamlanmaması nedeniyle mali tablolarda taşınmazlarla ilgili hesapların doğru bilgileri yansıtmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların, mali saydamlığı ve hesap verebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir. Bu itibarla, taşınmazların fiili envanterinin yapılması ve mevzuata uygun olarak belirlenen değerler üzerinden mali tablolara alınması önem arz etmektedir. Kamu idarelerince yapılacak envanter çalışmaları, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen kayıt işlemleri çerçevesinde yürütülmektedir.
Mezkûr Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde; taşınmazların, maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kayıtlara alınması gerektiği ifade edilmiş, geçici 1’inci maddesinde ise, değer tespitlerinin sonuçlandırıp taşınmazların gerçek değeri üzerinden raporlanması için 31.12.2017 tarihine kadar süre tanınmıştır
Aynı Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesine göre; kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazların mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınması ve cins tashihi işlemlerinin yapılması gerekmektedir
Envanteri tamamlanan, gerçek değeri tespit edilen ve cins tashihi işlemi yapılan taşınmazlar, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188-193’üncü maddeleri arasında yer alan düzenlemeler uyarınca varlığın cinsine göre ilgili hesaplara kaydedilerek izlenmektedir
Yapılan incelemelerde taşınmaz envanteri işlemleri tamamlanmaması ve taşınmazların mevcut kullanım şekli ile ilgili cetvellere kayıtlarının yapılmaması nedeniyle, 2024 yılı kesin mizan ve bilançosunda yer alan 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-Binalar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve 500-Net Değer Hesabının doğru bilgileri yansıtmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında; cins tahsisi yapılamayan kültür varlıkları, sit alanları ve devam eden kamulaştırma davaları dışında kalan cins vasfı uyumsuz olan taşınmazlara ait çalışmaların devam ettiği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, tüm taşınmazların tespiti, mevcut kullanım şekliyle kayda alınması, maliyet, rayiç ya da iz bedellerinin belirlenmesi ve muhasebe birimlerince ilgili varlık hesaplarına ait kayıt ve güncelleme işlemlerinin yapılması gerekmektedir.