|
ÖZET: Kamu İdaresine ait taşınmazların kayıt işlemlerinde, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre genel hizmet alanlarının iz bedeli üzerinden takip edilmediği tespit edilmiştir. Yönetmelik’in 5’inci maddesi, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmesini öngörmekte; ancak genel hizmet alanları için iz bedeli ile kayıt yapılması gerektiği belirtilmektedir. Bu durum, taşınmaz kayıt formları ve icmal cetvellerinde iz bedeli dışında değerlerin kullanılmasıyla mevzuata aykırılık oluşturmaktadır.
Yapılan incelemelerde, parklar, yeşil alanlar, rekreasyon alanları, pazar yerleri ve genel mezarlıklar gibi genel hizmet alanlarına ait hesap kodlarının, maliyet veya rayiç bedelleri ile kaydedildiği görülmüştür. Örneğin, parklar ve yeşil alanlar için belirlenen rayiç bedeli 6.810.118.477 TL, rekreasyon alanları için ise 54.158.686,39 TL olarak kaydedilmiştir. Bu durum, ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul ederek, genel hizmet alanlarının iz bedeli ile takibi için gerekli düzenlemelerin yapılacağını belirtmiştir. Taşınmazların muhasebe kayıtlarının, mevzuata uygun bir şekilde iz bedeli üzerinden güncellenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Genel Hizmet Alanlarının İz Bedeli Üzerinden Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinde, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’e ekli kayıt planında yer alan genel hizmet alanlarının iz bedeliyle takip edilmediği görülmüştür.
Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında; Yönetmelik’e ekli Ek 1’deki kayıt planının “Tapuda kayıtlı olan taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir. İlgili maddenin devamında ise “ancak” denilerek bu hususa beş adet istisna getirilmiştir. Bu istisnalardan bir tanesi, aynı maddenin 2’nci fıkrasının (ç) bendinde açıklandığı üzere; Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında sayılan taşınmazlardır. Sayılan bu taşınmazların Yönetmelik’te iz bedeli üzerinden takip edileceği belirtilmiştir.
Maddenin 5’inci fıkrasına göre kayıt işlemleri; taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsamaktadır. Dolayısıyla genel hizmet alanlarının iz bedeli ile kaydedilmesi gereken yerler taşınmaz kayıt formları ve taşınmaz icmal cetvelleridir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresine ait 2024 yılı taşınmaz icmal cetvellerinde genel hizmet alanı olarak değerlendirilecek; parklar ve yeşil alanlar, rekreasyon alanları, pazar yeri, genel mezarlıklara ilişkin hesap kodlarına yapılan kayıtların aşağıda tabloda yer alan şekilde maliyet ya da rayiç bedelleri ile yapıldığı görülmüştür.
Tablo 10: İz Bedeliyle Muhasebeleştirilmesi Gereken Genel Hizmet Alanları
| S.No | Hesap Kodu | Hesap Adı | Rayiç Bedeli (TL) |
| 251.01.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 6.810.118.477,00 | |
| 251.01.20.04 | Rekreasyon Alanları | 54.158.686,39 | |
| 251.01.20.06 | Pazar Yeri | 348.948.623,6 | |
| 251.01.20.07 | Genel Mezarlıklar | 295.089,93 |
Uygulamada taşınmaz kayıt formlarında ve taşınmaz icmal cetvellerinde iz bedeliyle takip edilmesi gereken genel hizmet alanlarının, iz bedeli dışında bir değer kullanılarak kayıt altına alınması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak etmekte olup genel hizmet alanlarının iz bedeli ile takibi için yapılan kamulaştırmalar ve ihale işlemleri sonucundaki değişiklikler de göz önünde bulundurularak kayıtların tekrar düzenleneceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından taşınmazların muhasebe kayıtlarında iz bedeliyle takip edilmesi gerekmektedir.