|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir belediye şirketinin ay sonu muhasebe kayıtlarında, kasada eksik olan nakit tutarları 100-Kasa Hesabına alacak, 120-Alıcılar Hesabına ise borç kaydedildiği belirlenmiştir. 1 Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde, senetsiz alacakların 120-Alıcılar Hesabında izlenmesi gerektiği ve eksik tutarların 197-Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabına kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, şirketin uygulaması bu düzenlemelere aykırı olarak, toplam 854.476,22 TL’lik nakit eksikliğini Muhtelif Alıcılar hesabına borç kaydetmiştir. Bu durum, şirketin mali tablolarının güvenilirliğini zedelemekte ve senetsiz ticari alacakların olduğundan fazla görünmesine yol açmaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, kasada tespit edilen eksik tutarların 197-Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabına kaydedilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Ayrıca, eksikliklerin nedenlerinin tespit edilmesi için bir komisyon kurulması ve sorumlulardan tahsilat yapılması ya da sorumluluk tespit edilemediği takdirde zarar kaydı yapılması gerekmektedir. Kurum, bulgulara katıldığını ve mevzuata uygun kayıtların yapılacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, kasa nakit sayım noksanlarının 120-Alıcılar Hesabına borç kaydedilmesi uygulamasından vazgeçilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
BULGU: Kasa Nakit Para Noksanlarının Alıcılar Hesabına Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin ay sonu kayıtlarında, kasada eksik olan tutarların 100-Kasa Hesabına alacak, karşılığında 120-Alıcılar Hesabına borç kaydı yapıldığı tespit edilmiştir.
1 Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı (c) bendine göre; işletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senetsiz alacakları 120- Alıcılar Hesabında izlenir ve senetsiz alacağın doğması ile bu hesaba borç, tahsil edilmesi halinde (ödemeler, aktarmalar ve hesaben mahsuplar dahil) alacak kaydedilir. Ayrıca; tahsil olunan para tutarları 100-Kasa Hesabına borç, ödemeler ve bankaya yatırılan para tutarları yine bu hesaba alacak kaydedilir.
Aynı Genel Tebliğ’e göre 197-Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı, sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, stok ve maddi duran varlıklar noksanlarıyla, tesellüm sırasında ortaya çıkan noksanların geçici olarak kayıt ve izleneceği hesaptır. Noksanlığın ortaya çıkması ile bu hesaba borç, sorumlularından tahsili veya zarar kaydedilmesi halinde ise bu hesaba alacak kaydedilmelidir.
Yapılan incelemede, Şirketin ay sonu kayıtlarında, kasada eksik olan nakit tutarlarını 100-Kasa Hesabına alacak, karşılığında 120-Alıcılar hesabının alt kodu olan Muhtelif Alıcılar hesabına borç kaydı yapıldığı tespit edilmiştir. Bu şekilde toplamda 854.476,22 TL kasada eksik olan tutarlar 120 hesabına borç kaydı yapılarak tahakkuk ettirilmiştir.
Bu durum adı geçen Genel Tebliğ’e aykırı olup 120-Alıcılar Hesabının, dolayısıyla şirketin senetsiz ticari alacakları toplamının olduğundan fazla görünmesine neden olmaktadır. Söz konusu tutarlar Muhtelif Alıcılar adı altında havuz bir hesaba kaydedildiği için takibinin yapılması da mümkün olmayacaktır. Bu haliyle Şirket mali tablolarının hatalı olması nedeni ile doğru ve güvenilir bilgi içermediği değerlendirilmektedir.
Söz konusu Genel Tebliğ düzenlemelerine göre kasada sayım sonucu eksik tutar tespit edildiğinde, 100-Kasa Hesabına alacak kaydı, karşılığında ise 197-Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabına borç kaydı yapılmalıdır. Sonrasında kurulacak komisyonla eksikliğin nedenleri tespit edilerek kanıtlayıcı belgeleri ile sorumlulardan tahsilinin sağlanması ya da sorumluluk tespit edilemediği durumda zarar kaydı yapılması gerekmektedir.
Kurum cevabında bulguda yer alan tespite iştirak edildiği, mevzuata uygun olarak muhasebe kayıtlarının yapılacağı ve noksanların nedeninin araştırılmasına başlanılacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, kasa nakit sayım noksanlarının 120-Alıcılar Hesabına borç kaydedilmesi uygulamasından vazgeçilmesi, kasa sayım noksanlarının 197-Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabına borç kaydının yapılması ve bir komisyon kurularak oluşan noksanların nedeninin araştırılarak sorumluların tespit edilmesi gerekmektedir.