|
ÖZET: Tarımsal desteklemelere dair komisyon kararlarının, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde hatalı olduğu tespit edilmiştir. Antalya Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Destekleme Yönetmeliği, bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretim faaliyetlerinin desteklenmesine yönelik usul ve esasları belirlemektedir. Yönetmelikte, değerlendirme komisyonunun başvuruları inceleyerek uygunluklarını kontrol etmesi ve nihai puanları belirlemesi gerektiği vurgulanmıştır.
Yapılan incelemeler sonucunda, Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı’nın bitkisel üretim desteklemeleri için yapılan başvurularda, değerlendirme kriterlerine uygun bir puanlama yapılmadığı ve genel bir komisyon kararı ile desteklerin verildiği belirlenmiştir. İdare, belgelerin tamamlanmasının yeterli olduğunu savunsa da, yönetmelik gereği başvuruların detaylı bir şekilde değerlendirilmesi zorunludur. Puanlama sisteminin ihlali, başvurular arasında adil bir değerlendirme yapılmasını engellemekte ve bu durum desteklerin dağıtımında şeffaflık sorunlarına yol açmaktadır. Sonuç olarak, Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı’nın aldığı komisyon kararlarının, Antalya Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Destekleme Yönetmeliği’ne uygun şekilde yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bu durum, destekleme süreçlerinin daha adil ve şeffaf bir şekilde yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tarımsal Desteklemelere İlişkin Komisyon Kararlarının Hatalı Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından yapılan bitkisel üretim desteklemelerine ilişkin komisyon kararlarının, ilgili Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu görülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Antalya Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Destekleme Yönetmeliği’nin amacı, Yönetmelik’in 1’inci maddesinde; Antalya il sınırları içerisinde bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretim faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik olarak Büyükşehir Belediyesi tarafından sağlanacak desteklere ilişkin usul ve esasları belirlenmesi olarak ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in 3’üncü maddesinde değerlendirme komisyonu, destek müracaatlarını değerlendiren komisyon olarak tanımlanmıştır.
Yine aynı Yönetmelik’in “Değerlendirme komisyonunun çalışması” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre; değerlendirme komisyonu, hazırlanacak olan çalışma plânına ve gündeme göre daire başkanının bağlı olduğu genel sekreter yardımcısının yazılı çağrısıyla toplanır ve bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümlerine göre karar alır. Aynı fıkranın (c) bendine göre ise komisyon, program kapsamında, desteklemelerin çeşitlerinin idari uygunluğunu, başvuru sahiplerinin uygunluğunu kontrol eder, başvuruları ön değerlendirme ve genel değerlendirme kriterleri açısından inceler, başvuruların nihai puanlarını, Değerlendirme Komisyonu Nihai Puan Tespit Kriterleri (Yönetmelik’te yer alan EK-1) tablosuna göre tespit eder, aynı puanı alan başvurularda başvuru önceliğine göre değerlendirip değerlendirme raporlarını ve sonuç tablolarını hazırlar, uygun başvuruları kabul eder.
Yönetmelik’in “Bitkisel üretim desteği” başlıklı 8’inci maddesinde ise; bitkisel üretim desteği, tüm tarımsal üretim yöntemlerinde verimliliği ve kaliteyi yükseltmek amacıyla yapılacak fide, meyve fidanı, yem bitkisi tohumu, yerel tohum, yumru üretim materyalleri, gübre, sera yapımı ve malzemeleri, alet, ekipman, mekanizasyon, tarım makineleri ile alternatif ürün ve üretim faaliyetleri, tıbbi-aromatik bitki üretimine yönelik, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını destekleyici faaliyet, bitkisel üretimde kullanılan tuzakları, ilaçları ve verimliliği artırmaya yönelik desteklemeler yapmak üzere çiftçilere ve/veya tarımsal tüzel kişilere yapılan teminler olarak tanımlanmış ve bitkisel üretim desteğinin ayni veya nakdi miktarı değerlendirme komisyonu tarafından belirleneceği ifade edilmiştir. Ayrıca bitkisel üretim desteği kapsamında yapılan fide, meyve fidanı, yem bitkisi tohumu, yumru üretim materyalleri ve gübre desteklemesine her yıl Ekim ayı sonuna kadar başvuru yapılması gerektiği ve yapılan müracaatlar değerlendirme komisyonu tarafından bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak, belgeler üzerinde ve yerinde yapılan değerlendirmelere göre 20 iş günü içinde uygunluk yönünden sonuçlandırılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde; Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından yapılan bitkisel üretim desteklemelerine ilişkin yapılan müracaatlarda Değerlendirme Komisyonu Nihai Puan Tespit Kriterleri (Yönetmelik’te yer alan EK-1) tablosuna göre kişi bazında değerlendirme ve puanlama yapılmadığı, bu desteklemelere ilişkin herhangi bir değerlendirmeye dayanılmadan bitkisel üretim desteği verileceğine ilişkin genel bir komisyon kararı alındığı ve bu şekilde üreticilere destek verildiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta, Yönetmelikteki “Değerlendirme Komisyonunun tarımsal ve hayvansal destekleme uygulamalarında ortaya çıkan problemlerin çözümünde yetkili olması” kapsamında, Değerlendirme Komisyonu Nihai Puan Tespit Kriterleri tablosunun oluşturulmaması kararı alındığı belirtilmiştir. Ayrıca, başvurularda istenen belgelerin tamamlandığı ve destekleme dosyalarının mevcut olduğu ifade edilmiştir. Ancak, belgelerin tamam olması, başvuruların doğru değerlendirildiği anlamına gelmez. Yönetmelik, başvuruların yalnızca belgelerle değil, aynı zamanda “Değerlendirme Komisyonu Nihai Puan Tespit Kriterleri” (EK-1) tablosuna göre detaylı bir şekilde incelenmesini zorunlu kılmaktadır. Komisyon, başvuruları EK-1 kriterlerine göre puanlayarak sıralama yapmalı ve uygun başvuruları belirlemelidir.
İdare cevabın devamında, başvurularda puanlama yapılmadığı ve bu adımın, yeterli destek malzemesi bulunduğu için atlandığı ifade edilmiştir. Ancak, Yönetmelik’in 7. maddesinin (c) bendine göre, puanlama sisteminin ihlali, başvurular arasında objektif bir değerlendirme yapılmasını engeller ve desteklerin adil ve şeffaf bir şekilde dağıtılmasını imkansız hale getirir. Değerlendirme Komisyonu’nun tarımsal desteklemelerdeki problemlerin çözümünde yetkili olduğu doğrudur, ancak bu yetki yalnızca problemlerin çözülmesiyle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda başvurulara dayalı objektif bir değerlendirme ve sıralama yapılmasını da kapsar. Dolayısıyla, komisyonun puanlama yapmamayı “çözüm” olarak kabul etmesi, yönetmelik hükümlerine aykırıdır.
Sonuç olarak, Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından yapılan bitkisel üretim desteklemelerine ilişkin komisyon kararlarının, Türkiye Cumhuriyeti Antalya Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Destekleme Yönetmeliği’ne uygun olarak alınması gerekmektedir.