|
ÖZET: Ön malî kontrol sürecinin etkin bir şekilde uygulanmadığı ve bu konuda herhangi bir düzenlemenin yapılmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 58’inci maddesi, ön malî kontrolün harcama birimlerinde gerçekleştirilen işlemler ile mali hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsadığını belirtmektedir. Bu süreç, mali kararların hazırlanmasından belgelendirilmesine kadar olan aşamaları içermektedir. İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar, harcama birimlerinin gerçekleştireceği asgari kontroller ve mali hizmetler biriminin uygulayacağı standartlar hakkında düzenlemeler içermektedir.
Yapılan incelemeler, kurumun gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerine ilişkin mali karar ve işlemlerin etkin bir şekilde yönetilmesi için gerekli düzenlemelerin hayata geçirilmediğini göstermektedir. Bu durum, harcama birimlerinin kaynakları etkili ve verimli kullanmasını sağlamak açısından bir eksiklik oluşturmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulguya yönelik gerekli işlemlerin yapılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, kurumun mali karar ve işlemlerinin etkin bir şekilde yönetilmesi ve mevzuata uygunluğun sağlanması için ön malî kontrol sürecine dair düzenlemelerin yapılması ve bu sürecin etkin bir şekilde işletilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Ön Malî Kontrole İlişkin Düzenleme Bulunmaması ve Ön Malî Kontrol Sürecinin İşletilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Ön malî kontrol sürecinin etkin şekilde yürütülmesine ilişkin olarak İdare tarafından herhangi bir düzenlemenin yapılmadığı ve bu doğrultuda ön malî kontrol sürecinin işletilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ön malî kontrol” başlıklı 58’inci maddesinde; ön malî kontrolün, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsadığı, ön malî kontrol sürecinin, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluştuğu belirtilmiştir.
Harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler ile ilgili İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar düzenlenmiş olup, ayrıca kamu idarelerinin, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla düzenleme yapabileceği ifade edilmiştir.
Bu Usul ve Esaslar’ın, “Ön malî kontrolün kapsamı” başlıklı 10’uncu maddesinde; malî hizmetler birimi tarafından yürütülecek ön malî kontrolün, Usul ve Esaslarda yer alan kontroller ile idarelerin yapacağı düzenlemeler doğrultusunda oluşturulan kontrollerden meydana geldiği, “İdarelerce yapılacak düzenlemeler” başlıklı 27’nci maddesinde ise; Usul ve Esaslarda belirlenen malî karar ve işlemler dışında kalan diğer malî karar ve işlemlerin de malî hizmetler birimi tarafından kontrol edilmesine yönelik düzenlemeler yapılabileceği, bu tür düzenlemelerin üst yöneticinin onayı ile yürürlüğe gireceği ve malî hizmetler biriminin ön malî kontrolüne tabi tutulacak malî karar ve işlemlerin riskli alanlar göz önünde bulundurularak tür, tutar ve konu itibarıyla belirlenip her yıl değerlendirileceği hükme bağlanmıştır.
Kurumun ön malî kontrol sürecine yönelik yapılan incelemelerde, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin malî karar ve işlemlerle ilgili süreçlerin etkin bir şekilde işleyişini sağlamak ve harcama birimlerinin kaynakları etkili, ekonomik ve verimli kullanmasını güvence altına almak amacıyla herhangi bir düzenlemenin yürürlüğe konulmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında; bulgu konusu hususa göre işlem yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkin bir şekilde yönetilmesini ve Kurum faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunu sağlamak üzere ön malî kontrole yönelik düzenleme yapılması ve buna bağlı olarak kontrol sürecinin etkin olarak işletilmesi gerekmektedir.