|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin bazı mal ve hizmet alımlarını, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleri, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele sağlama yükümlülüğünü vurgulamaktadır. Bu bağlamda, mal ve hizmet alımlarının kısımlara ayrılarak doğrudan teminle yapılması, mevzuata aykırıdır.
Kanun, doğrudan temin usulünün belirli parasal limitler çerçevesinde kullanılabileceğini belirtmektedir. 2024 yılı için büyükşehir belediyeleri için bu limit 622.756,00 TL, diğer idareler için ise 207.453,00 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, taşıt yedek parçaları gibi bütünlük arz eden alımların, bu limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan teminle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli hassasiyeti göstereceğini belirtmiş ve alımların 4734 sayılı Kanun’a uygun olarak, önceden belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda planlı bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının verimli kullanımı ve rekabetin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Teminle Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilmesi gereken bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan teminle gerçekleştirdiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadıkça mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanun’da belirtilen özel hallerde kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendinde; büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar, diğer idarelerin beş milyar Türk lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımları için ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüne başvurulabileceği belirtilmiştir. Kanun metninde yer alan parasal limitler her yıl Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenmekte olup 2024 yılı için uygulanacak limitler;
24.01.2024 tarihli ve 32439 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024/1 numaralı Kamu İhale Tebliği ile büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idareler için 622.756,00 TL, diğer idareler için 207.453,00 TL olarak belirlenmiştir.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, Kanunun 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçlar, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemez hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede, taşıtların yedek parçaları gibi niteliği itibariyle bütünlük arz eden veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek olan mal ve hizmet alımlarının, parasal limitleri aşmamak amacıyla mevzuata aykırı bir şekilde kısımlara ayrılarak açık ihale usulü yerine doğrudan teminle aynı veya farklı yüklenicilerden gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Tablo 16: Doğrudan Temini Kullanabilmek İçin Farklı Türdeki Mal Alımlarının Kısımlara Bölünmesi
| İş Konusu (Mal Alımları) | Firmalar | Tutar (TL) | İşlem Sayısı (Adet) |
| Taşıtlar İçin Yedek Parça Alımı | A Firması | 5.925.404,84 | |
| Taşıtlar İçin Yedek Parça Alımı | B Firması | 3.741.115,00 | |
| Taşıtlar İçin Yedek Parça Alımı | C Firması | 4.641.600,00 | |
| Taşıtlar İçin Yedek Parça Alımı | D Firması | 3.612.660,00 | |
| Taşıtlar İçin Yedek Parça Alımı | E Firması | 2.077.255,00 | |
| Taşıtlar İçin Yedek Parça Alımı | Muhtelif Firmalar | 13.743.855,43 | |
| Taşıtlar İçin Yedek Parça Alımı | Toplam | 33.741.890,27 | |
| Temizlik Malzemesi Alımı | A Firması | 1.944.815,00 | |
| Temizlik Malzemesi Alımı | Muhtelif Firmalar | 2.391.163,05 | |
| Temizlik Malzemesi Alımı | Toplam | 4.335.978,05 | |
| İnşaat Malzemesi Alımı | A Firması | 1.054.145,95 | |
| Muhtelif Firmalar | 921.662,50 | ||
| Toplam | 1.975.808,45 | ||
| Gıda Malzemesi Alımı | Muhtelif Firmalar | 8.648.392,07 | |
| Toplam | 8.648.392,07 |
Tablo 17: Doğrudan Temini Kullanabilmek İçin Farklı Türdeki Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünmesi
| İş Konusu (Hizmet Alımları) | Firmalar | Tutar (TL) | İşlem Sayısı (Adet) |
| Bakım, Onarım, İşçilik | A Firması | 1.546.690,00 | |
| Muhtelif Firmalar | 3.277.827,19 |
| Toplam | 4.824.517,19 | ||
| Özel Günler İçin Yemek ve Muhtelif Hizmet Bedelleri | A Firması | 4.627.850,00 | |
| Muhtelif Firmalar | 25.608.745,72 | ||
| Toplam | 30.236.595,72 |
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup doğrudan teminle gerçekleştirilecek alımlar hakkında gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak için aynı veya niteliği itibariyle bütünlük sağlayabilecek alımlarını doğrudan teminle gerçekleştirmek amacıyla parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölmemeli, ihtiyaçlarını önceden belirleyip belirli bir plan dahilinde 4734 sayılı Kanun’da yer alan hükümlere göre temin etmesi gerekmektedir.