|
ÖZET: Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi (MARSU) Genel Müdürlüğü, konut ve işyerlerinden tahsil edilen çevre temizlik vergilerini, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na uygun olarak büyükşehir ve ilçe belediyelerine aktarmamıştır. Sayıştay denetim raporlarına göre, 31 Aralık 2024 itibarıyla bu borç tutarı toplamda 60.374.129,90 TL olarak belirlenmiştir. Kanunun ilgili maddeleri, su ve kanalizasyon idarelerinin tahsil ettikleri çevre temizlik vergisinin belirli bir kısmını ilgili belediyelere zamanında aktarmalarını zorunlu kılmaktadır.
Ayrıca, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na göre, tahsil edilen vergilerin zamanında ödenmemesi durumunda, İller Bankası aracılığıyla alacaklı belediyenin hesabına aktarım yapılması gerektiği belirtilmiştir. MARSU, nakit mevcudunun yeterli olması durumunda bu ödemeleri gerçekleştireceğini ifade etse de, mevcut durum, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmediğini göstermektedir. Sonuç olarak, çevre temizlik vergileri ve gecikme zamlarının zamanında ilgili belediyelere aktarılması, hem yasal bir zorunluluk hem de mali düzenin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu süreçlerin düzgün işlemesi, yerel yönetimlerin mali sağlığı için kritik bir unsurdur. |
BULGU: ÇTV Paylarının ve Gecikme Zamlarının Büyükşehir Belediyesine ve İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi (MARSU) Genel Müdürlüğünce konutlardan ve işyerlerinden tahsil edilen çevre temizlik vergilerine ilişkin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği büyükşehir belediyesine ve ilçe belediyelerine aktarılması gereken payların ilgili idarelere aktarılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde;
“Su ve kanalizasyon idareleri büyükşehir dahilindeki her ilçe veya ilk kademe belediyesinin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan konutlara ilişkin olarak tahsil ettiği çevre temizlik vergisi ile bu verginin süresinde ödenmemesi nedeniyle tahsil ettiği gecikme zammının yüzde seksenini tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar bir bildirim ile ilgili belediyeye bildirerek aynı süre içinde öder.
Tahsil edilen vergi ve gecikme zammının yüzde yirmisini ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmak üzere büyükşehir belediyesinin hesabına tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar aktarır. Büyükşehir belediye sınırları içinde bulunan belediyelerin kendileri tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin yüzde yirmisi aynı esaslar çerçevesinde büyükşehir belediyelerine aktarılır.
Tahsil ettiği vergiyi ya da gecikme zammını süresi içinde ilgili belediyeye yatırmayan idarelerden, bu tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir.”
Denilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 23’üncü maddesinde ise; büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile ilçe belediyeleri, tahsil ettikleri vergiler ve benzeri malî yükümlülüklerden birbirlerine ödemeleri gereken paylar ile su, atık su ve doğalgaz bedellerini zamanında yatırmadıkları takdirde, ilgili belediye veya bağlı kuruluşun talebi üzerine söz konusu tutarın, İller Bankası tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılacağı; gecikmeden kaynaklanacak faiz ve benzeri her türlü zararın tazmininden, ilgili ilçe belediye başkanı ve saymanın şahsen sorumlu olacağı, ilçe ve ilk kademe belediyeleri hesabına yapılacak her türlü aktarmaları zamanında yapmayan büyükşehir belediye başkanı, bağlı kuruluş genel müdürleri ve saymanları hakkında da aynı hükmün uygulanacağı belirtilmektedir.
Tablo 28: Belediyelere Aktarılacak ÇTV Payları
| 31.12.2024 Tarihi İtibarıyla İlgili Belediyelere Aktarımı Yapılmamış Çevre Temizlik Vergisi Tutarları | 31.12.2024 Tarihi İtibarıyla İlgili Belediyelere Aktarımı Yapılmamış Çevre Temizlik Vergisi Tutarları |
| İdare Adı | ÇTV Tutarı Toplam (TL) |
| Mardin Büyükşehir Belediyesi | 5.339.379,24 |
| Derik Belediyesi | 492.241,74 |
| Dargeçit Belediyesi | 1.566.152,94 |
| Kızıltepe Belediyesi | 9.559.420,30 |
| Savur Belediyesi | 701.532,43 |
| Yeşilli Belediyesi | 614.520,11 |
| Nusaybin Belediyesi | 2.377.010,89 |
| Mazıdağı Belediyesi | 610.069,59 |
| Artuklu Belediyesi | 25.028.578,05 |
| Ömerli Belediyesi | 558.491,20 |
| Midyat Belediyesi | 13.526.733,41 |
| Toplam- | 60.374.129,90 |
Yapılan incelemede; ayrıntısı yukarıdaki tabloda gösterildiği üzere MARSU Genel Müdürlüğünün 31.12.2024 tarihi itibarıyla belediyelere olan çevre temizlik vergisi borç tutarının toplam 60.374.129,90 TL olduğu anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, nakit mevcudunun yeterli olması halinde tahsil edilen ÇTV payların Büyükşehir ve İlçe Belediyelerine aktarılacağı, ayrıca Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyelerinin su abonelik borçlarının söz konusu paylardan mahsup edildiği ifade edilmiştir.
İdarece tahsil edilen çevre temizlik vergileri ile bu alacaklara ilişkin gecikme zammı bildirimlerinin 2464 sayılı Kanun’un yukarıdaki hükümleri gereği ilgili belediyelere süresinde yapılması, vergi paylarının ilgili idarelere belirlenen sürelerde aktarılması gerekmektedir.