|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, MARSU’da şirket personeli de dahil olmak üzere toplam personel giderleri, mevzuatta belirlenen sınırın üzerinde gerçekleşmiştir. 28 Nisan 2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeye göre, büyükşehir belediyelerinde yıllık toplam personel giderleri, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılan tutarının yüzde otuzunu geçmemelidir. Ancak yapılan incelemede, 2024 yılı için belirlenen üst sınır 256.800.069,59 TL iken, toplam personel giderinin 345.059.604,27 TL olarak gerçekleştiği ve bu durumun bütçe gelirlerinin %40,31’ine ulaştığı tespit edilmiştir.
Mevzuat gereği, personel giderlerinin belirlenen oranları aşması durumunda, idarelerin yeni personel alımı yapabilmesi için Bakanlıktan izin alması gerekmektedir. İdare, personel giderlerinin %30’un altına inene kadar yeni alım yapamayacağını belirtmiştir. Bu durum, idarenin mali sürdürülebilirliği açısından önemli bir kısıtlama getirmektedir. Dolayısıyla, personel giderlerinin kontrol altına alınması ve mevzuata uygun bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
MARSU’da şirket personeli de dâhil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle bulunan tutarının yüzde otuzunu aşmakta olduğu görülmüştür.
28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, bu oranın büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanacağı belirtilmiştir.
Aynı maddede; yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı ancak belirlenen oranları aşan idarelerin Bakanlıktan izin almak suretiyle şirketlerine işçi alımı yapabilecekleri ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede aşağıda yer alan tablodan ayrıntısı görüleceği üzere 2024 yılı için personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırın 256.800.069,59 TL olmasına rağmen İdarenin Şirket personeli dahil toplam personel gideri 345.059.604,27 TL olarak gerçekleştiği; dolayısıyla personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının %40,31’ine ulaştığı tespit edilmiştir.
Tablo 30: 2024 Yılı Personel Gider Oranı Cetveli
| A= 2023 YILI GERÇEKLEŞEN BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI | B= 2023 YILI YENİDEN DEĞERLEM E ORANI |
YENİDEN DEĞERLEME SONUCU OLUŞAN GELİR C=A+(AxB/100) |
D=PERSONEL GİDER LİMİTİ (TL) |
E= 2024 YILI BÜTÇE PERSONEL GİDERLERİ TOPLAMI (830.01- PERSONEL HARCAMA KALEMİ) | F= 2024 YILI ŞİRKET PERSONELİNE ÖDENECEK NET ÜCRET |
G=PERSONE L GİDER ORANI (E+F/Cx100) |
| 540.199.565,79 | 58,46 | 856.000.231,95 | 256.800.069,59 | 203.080.708,50 | 141.978.895,77 | 40,31 |
Kamu İdaresi cevabında, personel giderlerinin %30’un altına ininceye kadar yeni personel alımının Bakanlıktan izin alınmadan yapılmayacağı ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümleri gereğince, İdarenin personel giderleri toplamının belirlenen sınırı aşması dolayısıyla, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.