|
ÖZET: Yapım işleri ihalelerinde mahal listelerinin hazırlanmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Bağlı İdaresi tarafından gerçekleştirilen ihalelerde, ihale dokümanlarında mahal listeleri yer almamaktadır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, ihale süreçlerinde mahal listelerinin ayrı bir belge olarak hazırlanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu listeler, projelerin hangi alanlarda ve ne miktarda uygulanacağını belirleyen önemli dokümanlardır.
İhalelere katılan istekliler, projelere ve mahal listelerine dayalı olarak tekliflerini sunmakta ve bu listeler, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kritik bir rol oynamaktadır. Yapılan incelemelerde, 53 ihale için mahal listesi hazırlanmadığı ve bu durumun mevzuat hükümleriyle çeliştiği ortaya çıkmıştır. İdare, birim fiyat tarifelerinin mahal listesi işlevini gördüğünü savunsa da, bu yaklaşım mevzuatın gerekliliklerini karşılamamaktadır. Sonuç olarak, yapım işlerinde ihale dokümanlarının eksiksiz ve mevzuata uygun olarak hazırlanması, ihale sürecinin düzgün işlemesi ve olası hukuki sorunların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Mahalle listelerinin ihale dokümanlarına dahil edilmesi, ihale süreçlerinin şeffaflığını ve güvenilirliğini artıracaktır. |
BULGU: Yapım İşi İhalelerinde Mahal Listeleri Hazırlanmadan İhaleye Çıkılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kurum tarafından ihale edilen yapım işlerine ilişkin ihale dokümanlarında mahal listelerinin bulunmadığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“a) Yapım işlerinde; uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı
olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme,
c) Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme,” düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinin (c) bendinde; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanacağı ifade edilmiştir.
Söz konusu mevzuat hükümleri çerçevesinde yapım işlerinde ihale edilen işlerin anahtar teslim götürü bedel olarak ihaleye çıkılabilmesi için ihale dokümanında uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerinin, birim fiyatlı olarak ihaleye çıkılabilmesi için ise ihale dokümanında ön veya kesin projelerin, bunlara ilişkin mahal listelerinin ve birim fiyat tariflerinin bulunması gerekmekte olup mahal listesi yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil etmektedir.
İhale edilen işlerde istekliler projelere ve bunlara ilişkin mahal listelerinde gösterilen işlerin tamamına teklif vermektedir. Mahal listeleri, yapım işlerinde hangi imalatın hangi alana uygulanacağını gösteren dokümanlardan birisi olup, isteklilerin hazırlayacakları teklifleri de doğrudan etkileyen unsurlardan biridir. Bu anlamda, yapım işlerinde projelerle birlikte mahal listelerinin de hazırlanıp ihale dokümanına dahil edilmek suretiyle ihaleye çıkılması gerekmektedir.
Yapım işleri üzerinde yapılan incelemelerde, Kurum tarafından yapılan 53 adet ihalede mahal listesi hazırlanmadığı ve ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmediği tespit edilmiştir.
İdarenin cevabında, her ne kadar ihale dosyasında yer alan birim fiyat tarifelerinin mahal listesi işlevini gördüğü ve bu nedenle ayrıca mahal listesi hazırlanmadığı, mahal listesi birim fiyat tarifleri içerisinde anlatıldığı ve yükleniciler tarafından mahal listesi eksikliği yönünde herhangi bir talebin gelmediği belirtilmiş ve bundan sonraki ihalelerde mahal listesi düzenlenmesine özen gösterileceği ifade edilmişse de, bu durum mevzuatın açık hükümleriyle çelişmektedir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 6. maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9. maddesinde mahal listelerinin ayrı bir doküman olarak hazırlanması ve ihale dokümanına dahil edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Birim fiyat tarifeleri ile mahal listesi aynı belge değildir. Birim fiyat tarifeleri, imalatların teknik tanımını ve kapsamını açıklarken; mahal listeleri ise bu imalatların nerede, ne miktarda ve hangi mahallerde yapılacağını gösteren, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına da esas olan yer ve metraj bazlı bir dokümandır. Dolayısıyla, birim fiyat tarifelerinin içinde bazı yer tanımları geçiyor olsa dahi, bu durum mahal listesi hazırlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Ayrıca, yüklenicilerden bu konuda şikâyet gelmemiş olması da mevzuat hükümlerinin ihmalini haklı kılmaz; zira ihale dokümanlarının eksiksiz hazırlanması idarenin sorumluluğundadır ve bu yükümlülük, isteklilerin taleplerine veya sessizliğine bağlı bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, ihale edilen yapım işlerinde, mevzuatın öngördüğü şekilde projeler ve imalat iş kalemlerinin hangi alanlara uygulanacağını gösteren mahal listelerinin titizlikle hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilmesi ve bu şekilde ihaleye çıkılması, hem ihale sürecinin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesini hem de sözleşme hükümlerine uygunluğun sağlanarak olası hukuki ve idari aksaklıkların önlenmesini temin edecektir.