|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında, büyükşehir belediyeleri mücavir alanları içindeki sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile ilgili geçiş hakkı bedellerinin ilçe belediyelerine aktarılmadığı tespit edilmiştir. İlgili yönetmelik, geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesi ve bu ücretlerin ilçe belediyelerine aktarılması gerektiğini açıkça ifade etmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, 2024 yılı itibarıyla toplam 2.870.093,26 TL tutarında geçiş hakkı bedelinin tahsil edildiği, fakat bu tutarın ilçe belediyelerine iletilmediği ortaya çıkmıştır.
Sabit ve mobil haberleşme altyapısında kullanılan kablo ve benzeri gereçlerin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakları, 27 Aralık 2012 tarihli yönetmelik çerçevesinde düzenlenmiştir. Yönetmelik, geçiş hakkı sağlayıcılarının yükümlülüklerini ve ücret tarifelerini belirlemekte olup, ilçe belediyelerinin sorumluluğunda bulunan alanlar için ayrı bir düzenleme öngörmektedir. Bu nedenle, ilçe belediyelerinin sorumluluğundaki yerlerden elde edilen geçiş hakkı bedellerinin mutlaka ilgili belediyelere aktarılması gerekmektedir. Sonuç olarak, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, ilçe belediyelerine ait geçiş hakkı ücretlerinin zamanında ve eksiksiz bir şekilde aktarılması, yerel yönetimlerin mali durumunu olumlu yönde etkileyecektir. Bu durum, hem yerel hizmetlerin sürdürülebilirliği hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınan Geçiş Hakkı Bedellerinin İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Mücavir alan içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapı veya şebekelerinde kullanılan kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin İdare tarafından ilçe belediyelerine aktarılmadığı görülmüştür.
Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş haklarını, bu haklara ilişkin ücret tarifelerini, geçiş hakkını kullanacak işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcılarının yükümlülüklerini kapsayan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik, 27.12.2012 tarihli ve 28510 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde; geçiş hakkı sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücretinin, yine bu Yönetmelik’in ekinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen fiyatları aşamayacağı hüküm altına alınmıştır. İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretlerinde ise bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksi oranında artırım yapılması suretiyle tespit edileceği belirtilmiştir.
Söz konusu tablo incelendiğinde, büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler ile büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerlere yönelik olarak farklı tarifelerin belirlendiği görülmüştür. Yönetmelik ekinde ilçe belediyelerinin sorumluluğunda bulunan yerler ayrı olarak düzenlendiğinden ilçe belediyelerinin sorumluluğunda bulunan yerlere ilişkin tahakkuk edecek geçiş hakkı bedelleri ilgili ilçe belediyesine aktarılmalıdır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından 2024 yılı sonu itibarıyla, ayrıntıları aşağıdaki tabloda gösterilen, toplam 2.870.093,26 TL geçiş hakkı bedeli tahsil edildiği, ilçe belediyelerinin sorumlu olduğu yerlerden elde edilen geçiş hakkı ücretlerinin ilgili ilçe belediyelerine aktarılmadığı, buna ilişkin herhangi bir işlem gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
Aşağıdaki tabloda son beş yıl içinde Manisa ili sınırları içerinde tahakkuk ve tahsilatı gerçekleştirilen geçiş hakkı bedellerine ilişkin liste yer almaktadır.
Tablo 14: Geçiş Hakkı Bedellerine İlişkin Olarak Yapılan Tahsilatlar
| TAHSİLATIN GERÇEKLEŞTİRİLDİĞİ FİRMA |
TAHAKKUK TARİHİ |
TAHSİLAT TARİHİ |
TAHAKKUK TUTARI (TL) |
TAHSİLAT TUTARI (TL) |
| TÜRK TELEKOMÜNİKASYON |
12.03.2018 | 15.03.2018 | 1.035.004,74 | 1.035.004,74 |
| TÜRK TELEKOMÜNİKASYON |
31.07.2019 | 31.07.2019 | 85.344,57 | 85.344,57 |
| TÜRK TELEKOMÜNİKASYON |
13.07.2020 | 20.07.2020 | 325.248,75 | 325.248,75 |
| TÜRK TELEKOMÜNİKASYON |
2.03.2021 | 16.03.2021 | 456.322,21 | 456.322,21 |
| TÜRK TELEKOMÜNİKASYON |
24.11.2022 | 30.11.2022 | 38.022,25 | 38.022,25 |
| TÜRK TELEKOMÜNİKASYON |
26.02.2025 | – | 2.619.355,56 | – |
| TÜRSAT UYDU HABERLEŞME |
23.01.2019 | 28.01.2019 | 12.117,50 | 12.117,50 |
| TÜRSAT UYDU HABERLEŞME |
2.04.2020 | 2.04.2020 | 57.744,42 | 57.744,42 |
| TÜRSAT UYDU HABERLEŞME |
2.03.2021 | 30.06.2023 | 105.708,12 | 105.708,12 |
| TÜRSAT UYDU HABERLEŞME |
5.08.2022 | 12.08.2022 | 23.070,10 | 23.070,10 |
| TÜRSAT UYDU HABERLEŞME |
22.05.2023 | 9.06.2023 | 810,00 | 810,00 |
| TÜRSAT UYDU HABERLEŞME |
9.06.2023 | 9.06.2023 | 49.260,00 | 49.260,00 |
| VODAFONE NET | 5.02.2019 | 5.02.2019 | 2.349,50 | 2.349,50 |
| VODAFONE NET | 27.12.2023 | 29.12.2023 | 36.654,00 | 36.654,00 |
| VODAFONE NET | 2.12.2024 | 2.01.2025 | 215.300,00 | 215.300,00 |
| SUPERONLİNE | 23.05.2019 | 23.05.2019 | 980,50 | 980,50 |
| SUPERONLİNE | 28.09.2021 | 28.09.2021 | 401.721,60 | 401.721,60 |
| SUPERONLİNE | 30.05.2023 | 31.05.2023 | 24.435,00 | 24.435,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 5.489.448,82 | ₺2.870.093,26 |
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre İdare tarafından ilçe belediyelerinin sorumlu olduğu yerlerden elde edilen geçiş hakkı ücretlerinin ilgili ilçe belediyelerine aktarılması gerekmektedir.