|
ÖZET: KASKİ tarafından işletilen sondaj kuyularının bir kısmının ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, yeraltı sularının temininde kullanılan bu kuyulardan 212’sinin, Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından gerekli izin belgelerine sahip olmadığı belirlenmiştir. 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, yeraltı suyu sahalarının belirlenmesi ve işletme izinlerinin alınması süreçlerini düzenlemektedir. Bu çerçevede, su temini amacıyla açılan kuyuların yerleri, derinlikleri ve diğer özellikleri DSİ tarafından tespit edilmelidir.
Kurumun su kaynaklarının yönetimi ve altyapı yatırımlarının planlanması konusundaki yetkileri, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile belirlenmiştir. Kayseri ilinin su ihtiyacını karşılamak amacıyla yürütülen faaliyetler sonucunda, KASKİ’nin kullandığı 531 kuyudan 212’sinin ruhsatsız olduğu ortaya çıkmıştır. Kamu İdaresi, ruhsatlandırma işlemlerinin tamamlanması için çalışmaların sürdüğünü belirtmiştir. Sonuç olarak, yeraltı sularının etkin kullanımı ve izlenmesi için gerekli izin ve ruhsatlandırma süreçlerinin tamamlanması büyük önem taşımaktadır. Bu adımlar, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Kurum Tarafından Kullanılan Sondaj Kuyularının Bir Kısmının Ruhsatsız Olarak Faaliyet Göstermesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
KASKİ tarafından kullanılan yeraltı sularının temin edildiği sondaj kuyularının bir kısmının, DSİ’den gerekli ruhsatlandırma yapılmadan faaliyet gösterdiği görülmüştür.
167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesine göre; sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe yeraltı suyu sahaları, DSİ’nin teklifi üzerine Tarım ve Orman Bakanlığınca “Yeraltı suyu İşletme Alanları” kabul ve ilan edilmektedir.
Anılan Kanun’un 4’üncü maddesine göre, yeraltı suyu işletme sahaları içinde 8’inci madde hükmüne göre belge alınarak açılması gereken kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıflarıyla çekilecek su miktarı DSİ tarafından tayin ve tespit edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Belge alınması ve bilgi verilmesi mecburiyeti” başlıklı 8’inci maddesinde; maddede açıklanan nitelikte su tedariki amaçlı kazıların yapılması veya kuyuların açılması için DSİ’den belge alınması mecbur tutulmuştur.
Buna göre, su temini maksadıyla, kesitleri ne olursa olsun, tabii zemin üstünden itibaren derinliği DSİ tarafından tespit ve ilgili Bakanlığın onayından sonra ilan olunan haddi aşan her türlü çukur, sondaj ve kuyular (el ile açılan kuyular hariç) ile su temini maksadıyla, boyları ve kesitleri ne olursa olsun, ufki veya meyilli her türlü galeriler ve tüneller için belge alınması gerekmektedir. 167 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesine göre bu belgeler arama belgesi ve kullanma belgesi olarak belirlenmiştir.
Bahse konu Kanun’un ilgili maddelerinden anlaşılacağı üzere; sondaj kuyularının adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer nitelikleri hakkında gerekli izin ve belgelerin verilmesi, ilgili kuyulara ilişkin faydalı kullanım miktarının belirlenmesi DSİ’nin yetkisi dâhilindedir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 2’nci maddesinde, su ve kanalizasyon idarelerinin görev ve yetkileri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Kurumun su kaynaklarının temini, abonelere ulaştırılması için gerekli altyapı yatırımlarının planlanması ve yürütülmesi, kullanılmış suların toplanması, uzaklaştırılması, zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması ve gerekli hallerde bu sulardan yararlanılması, yer altı ve yer üstü su kaynaklarının korunması bağlamındaki görev ve yetkileri dikkate alındığında, 167 sayılı Kanun çerçevesinde su temininde DSİ tarafından izin verilen sondaj kuyuları kullanılmalıdır.
Kayseri ilinin su ihtiyacının karşılanmasına yönelik yapılan faaliyetlerin incelenmesi sonucunda; KASKİ tarafından kullanılan 531 adet su temin amaçlı kuyu bulunduğu ve bu kuyuların 212 adedinin DSİ tarafından verilen izin belgesine sahip olmadığı anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, “6360 sayılı “On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” kapsamında il özel idaresi ve ilçe belediyelerden KASKİ’ye devrolan sondaj kuyuları ile birlikte bütün aktif sondajlarımızın mülkiyet sorunu çözülerek ruhsatlandırma işlemlerinin tamamlanması için yoğun bir şekilde çalışmalarımız devam etmektedir.” denilerek bulguya katıldığını belirtmiştir.
Sonuç olarak, yeraltı sularının etkin şekilde kullanımı ve izlenmesi açısından gerekli olan izin prosedürlerinin ve ruhsatlandırma işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.