ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Bağlı İdaresi Su Arıtma Dairesi Başkanlığı’nın gerçekleştirdiği Mayi Klor alımında, mal miktarının belirlenmeden muayene ve kabul işlemlerinin yapıldığı tespit edilmiştir. Sözleşme gereği, malın teslimatından sonra tartım işleminin gerçekleştirilmesi ve muayene için en geç beş iş günü içinde sürecin başlatılması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, İvedik Tesisleri dışındaki teslimatlarda, herhangi bir ölçüm yapılmadan malın kabulü gerçekleştirilmiştir.

Sözleşmenin ilgili maddeleri, malın muayene işlemlerinin başlamasından önce tartımının tamamlanmasını zorunlu kılmaktadır. İdare, teslimat sırasında sabit kantar ve yeterli boş klor tüpü bulunmaması nedeniyle ölçüm yapmadan mal kabul etmek zorunda kaldığını ifade etmiştir. Ancak, özel sektöre ait kantarların mevcut olduğu ve boş tüp temininin idarenin sorumluluğunda olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu durum sözleşmeye aykırıdır.

Sonuç olarak, muayene işlemlerinin, malın kantar tartımının yapılmasının ardından gerçekleştirilmesi gerektiği açıktır. Aksi takdirde, tartımı yapılmamış malın muayenesi söz konusu olamaz. Bu durum, sözleşme hükümlerine uygun bir süreç izlenmediğini göstermektedir.

BULGU: Mal Miktarı Belli Olmadığı Halde Muayene ve Kabulün Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

Su Arıtma Dairesi Başkanlığınca gerçekleştirilen Mayi Klor Alımı işinde, Merkez İvedik Tesisleri dışındaki teslimatlarda tartılarak mal miktarı tespit edildikten sonra muayene ve kabul yapılması gerekmekte iken sözleşme hükümlerine aykırı olarak malın herhangi bir ölçümü yapılmadan muayene ve kabul işleminin yapıldığı görülmüştür.

Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik’in 11’inci maddesinde muayene ve kabul komisyonu tarafından bir malın muayene işlemlerine başlanabilmesi için yüklenicinin malı ihale dokümanına uygun şekilde teslim etmesinden itibaren en geç beş işgünü içinde idarece muayene ve kabul işlemlerine başlanacağı belirtilmiştir.

Mayi Klor alımına ait sözleşmenin 30’uncu maddesinde “…Klor miktarının kabulünde ASKİ Genel Müdürlüğü İvedik Arıtma Tesisinde yer alan kantar tartımı yapılacak olup, düşük tartım sonucu esas alınacaktır.” denilmiştir.

Teknik Şartnamenin 2.4 maddesinde “…Boş tüp ve boş tanklar dolumdan önce tartılacak, dolumdan sonra tekrar tartılarak aradaki kg farkı sıvı klor miktarı olarak kabul edilip fatura edilecektir.” hükmü bulunmaktadır.

Belirtilen hükümlerden, muayene işlemlerine başlanılmadan önce sipariş üzerine gelen malın tartım işinin tamamlanarak muayeneye hazır hale getirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Aksi halde sözleşmeye aykırı mal teslimi söz konusu olduğundan muayene işlemine başlanılamayacaktır.

Yapılan incelemede, sözleşme hükümleri uyarınca İvedik Tesisleri dışındaki (Çubuk, K. Kazan vb.) arıtma tesislerine mal teslimi olduğunda İdarece herhangi bir ölçüm yapılmadan irsaliye ile getirilen malın teslim alındığı ve uzun bir süre sonrasında muayene işlem tutanağının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Kamu idaresi cevabında, bahse konu her bir tesiste hem sabit kantar bulunmadığından hem de boş ve dolu olarak tartım yapılabilmesi için ilgili tesislerde yeterli miktarda boş klor tüpü bulunmamasından dolayı teslim alınan ürün sevk irsaliyesinde belirtilen miktar üzerinden teslim alınmak durumunda kalındığı,

Söz konusu hususa ilişkin denetim sürecinde yapılan görüşmeler ve değerlendirmeler akabinde, bahse konu Mayi Klor alımlarına ilişkin sözleşmelerde “ASKİ Genel Müdürlüğü’ne bağlı dış tesisler için tartım işleri tesislere yakın bir kantarda (dolu-boş) yapılacak ve bu tartım sonuçları esas alınarak kabul işlemleri yapılacaktır.” şeklinde düzenleme yapıldığı,

İfade edilmiştir.

İdare cevabında sabit kantar olmamasını ve boş tüp bulunmamasını gerekçe göstermektedir. Özel sektöre ait kantarlar bulunmakta ve boş tüp bulundurmak idarenin görevi alanı içindedir. Sözleşme hükmü açık olup tartımı yapılmayan malın teslim alınmaması gerekmektedir.

Sonuç olarak, muayene işlemlerine başlanılmadan önce sözleşme hükümleri uyarınca malın kantar tartımının yapıldıktan sonra muayene işleminin yapılması aksi halde tartımı yapılmamış malın muayenesinin yapılmaması gerekmektedir.