|
ÖZET: 2024 yılı bütçesine ilişkin Sayıştay denetim raporları, mal alımları için belirlenen parasal limitlerin aşılmasıyla ilgili önemli bulgular sunmaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22. maddeleri çerçevesinde, kamu idarelerinin bütçelerine konulan ödeneklerin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan aşılmaması gerektiği belirtilmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, büyükşehir belediyeleri dahil olmak üzere çeşitli idarelerin, bu ödeneklerin %10’unu aşarak harcama gerçekleştirdiği tespit edilmiştir.
2024/1 No.lu Kamu İhale Genel Tebliği’nde, idarelerin belirli tutarlar dâhilinde doğrudan temin ve pazarlık usulü ile mal alımı yapabilecekleri ifade edilmiştir. Ancak, bu alımların toplamının, bütçeye konulan ödeneklerin %10’unu aşmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Yapılan harcamalar incelendiğinde, 22/d ve 21/f kapsamındaki mal alımlarında ödeneğin %10’unun aşıldığı görülmüştür. Örneğin, 1.039.428.050 TL toplam ödenek için, 171.248.438,83 TL harcama yapılmış ve bu tutar, belirlenen sınırın 67.305.633,83 TL üzerinde gerçekleşmiştir. Sonuç olarak, kamu idarelerinin mal alımlarında mevzuata uygun hareket etmeleri ve belirlenen parasal limitleri aşmamaları büyük önem taşımaktadır. Aksi takdirde, Kamu İhale Kurulu’ndan gerekli onay alınmadan gerçekleştirilen harcamalar geçersiz sayılabilir. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal Alımları İçin Bütçeye
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan mal alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unun aşıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
Mezkûr Kanun’un “Eşik değerler ve parasal limitlerin güncellenmesi” başlıklı 67’nci maddesine dayanılarak Kanun’da yer alan eşik değerler ve parasal limitlerin 01.02.2024 tarihinden itibaren uygulanması ile ilgili olarak 24.01.2024 tarihli ve 32439 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024/1 No.lu Kamu İhale Genel Tebliği ile 4734 sayılı Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756 TL’yi, diğer idarelerin 207.453 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
31.12.2020 tarihli ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci Maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“(2) Kanunun 62 nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idareleri; Kanunun gerek 21 inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22 nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamaz. Bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvurular reddedilir.
(3) Kanunun 21 inci maddesinin (f) bendi ve 22 nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarı dikkate alınır. Mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı % 10 oranı hesaplanır.”
hükümleri yer almaktadır.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal alımlarında aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 11: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Mal Alımlarında Ödenek Sınırı Aşımı
| Harcama Kalemleri |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (A) |
Toplam Ödeneğin %10’u (Sınır) (TL) (B=A*%10) |
22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) |
Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) | 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı (C/A) *100 (%) |
| Mal Alımları | 1.039.428.050,00 | 103.942.805,00 | 171.248.438,83 | 67.305.633,83 | %16,47 |
Sonuç olarak, parasal limitler dahilinde doğrudan temin ile yapılacak mal alımlarında mevzuatın öngördüğü %10’luk sınırın aşılması durumunda Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşünün alınması gerekmektedir.