|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Belediyesi’nin genel hizmet alanlarına ait varlıkları, iz bedeli yerine rayiç bedelleri ile kaydedilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesi, taşınmazların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtirken, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değerleri ile kaydedileceğini ifade etmektedir. Ancak, bu maddenin 2. fıkrasının (ç) bendinde, genel hizmet alanları kapsamındaki taşınmazların iz bedeli üzerinden takip edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
İz bedeli, gerçek değeri tespit edilemeyen veya belirlenmesi uygun görülmeyen iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutar olarak tanımlanmaktadır. 2024 yılı kesin mizanında, meydanlar, parklar, yeşil alanlar, rekreasyon alanları ve genel mezarlıklar gibi genel hizmet alanlarına ait hesap kodlarının rayiç ya da hakediş bedelleri ile kaydedildiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, bu taşınmazların iz bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiği açıktır. İz bedeli, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin doğru bir biçimde muhasebeleştirilmesi için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Genel Hizmet Alanlarının İz Bedeli İle Muhasebeleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarenin genel hizmet alanları kapsamındaki varlıklarının kayıtlarını iz bedeli ile yapması gerekirken rayiç bedelleri ile yaptığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında; Yönetmelik’e ekli Ek 1’deki kayıt planının “Tapuda kayıtlı olan taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir.
İlgili maddenin devamında ise “ancak” denilerek bu hususa beş istisna getirilmiştir. Bu istisnalardan bir tanesi, aynı maddenin 2’nci fıkrasının (ç) bendinde açıklandığı üzere; Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında sayılan taşınmazlardır. Yönetmelik’te sayılan bu taşınmazların ise iz bedeli üzerinden takip edileceği belirtilmiştir.
“İz bedeli” ile ilgili tanımlamalar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer almaktadır. Buna göre; iz bedeli, gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır.
Belediyeye ait 2024 yılı kesin mizanının incelenmesinde; genel hizmet alanı olarak değerlendirilecek meydanlar, parklar ve yeşil alanlar, rekreasyon alanları ile genel mezarlıklara ilişkin hesap kodlarına yapılan kayıtların aşağıda tabloda yer alan şekilde rayiç ya da hakediş bedelleri ile yapıldığı görülmüştür.
Tablo 9: İz Bedeli ile Takip Edilmesi Gereken Taşınmazlar
| Hesap Kodu | Genel Hizmet Alanları | Kayıtlı Tutar (TL) |
| 251.01.20.01 | Meydanlar | 560.470.059,26 |
| 251.01.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 4.559.390.275,64 |
| 251.01.20.04 | Rekreasyon Alanları | 2.247.761.739,97 |
| 251.01.20.07 | Genel Mezarlıklar | 5.616.992.537,48 |
Sonuç olarak iz bedelinin, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutar, şeklindeki tanımı dikkate alınarak bahsi geçen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir.