|
ÖZET: Antalya il genelinde içme ve kullanma sularının temin ve dağıtım sistemlerinde kayıp ve kaçak oranlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. 8 Mayıs 2014 tarihinde yürürlüğe giren İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği, su kayıplarını azaltmayı hedeflemektedir. 2019 yılında yapılan düzenlemeyle, büyükşehir belediyeleri için su kayıp oranlarının 2023 yılına kadar %30, 2028 yılına kadar ise %25 seviyesine indirilmesi zorunlu hale getirilmiştir.
2024 yılı için yapılan incelemelerde, Antalya’nın çeşitli ilçelerinde üretilen su miktarları ile faturalandırılan su miktarları karşılaştırılmıştır. Elde edilen veriler, Antalya merkezi ve bazı ilçelerde kayıp kaçak oranlarının %40’ın üzerinde, diğer ilçelerde ise %25’in üzerinde olduğunu göstermektedir. Bu durum, mevcut yönetmelikte belirtilen hedeflerin oldukça üzerinde bir kayıp yaşandığını ortaya koymaktadır. Kamu idaresi, tespit edilen sorunlarla ilgili gerekli önlemlerin alınacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, içme ve kullanma suyundaki kayıp ve kaçakların azaltılması için SCADA sistemine veri aktarımını sağlayacak debimetrelerin kullanımı gibi kontrol mekanizmalarının hayata geçirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıp Kaçak Oranının Yüksek Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Antalya il genelinde içme ve kullanma sularının temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıp ve kaçaklarının yüksek olduğu görülmüştür.
İçme ve kullanma suyunun etkin ve verimli kullanılması için su temin ve dağıtım sistemlerindeki kayıplarının azaltılması ve kontrolü amacıyla 8 Mayıs 2014 tarihinde çıkarılan İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “Su kayıplarının azaltılması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; idareler su kayıp oranlarını, büyükşehir ve il belediyelerinde 2019 yılı Mayıs ayına kadar en fazla %30 düzeyine indirmekle yükümlüdürler ifadesi, 2019 yılında yapılan değişiklikle büyükşehir belediyelerinin su kayıplarını 2023 yılına kadar en fazla %30, 2028 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine indirmekle yükümlü oldukları şeklinde değiştirilmiştir.
Kurum hesap ve işlemleri üzerinde inceleme yapmak üzere Abone İşleri Dairesi Başkanlığından yıl boyunca faturaya bağlanan m3 cinsinden su miktarları alınmış olup, Su Şebeke ve Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanlığı Scada Şube Müdürlüğünden 2024 yılında Antalya ve ilçelerinde içme ve kullanmaya yönelik üretilen su miktarları temin edilerek karşılaştırılmıştır.
Tablo 10: Antalya ve İlçelerinde Üretilen Suyun Kayıp Kaçak Oranı
| Su Verileri / Yıl | Üretilen Su Miktarı (m3/ Yıl) | Faturalandırılan Su Miktarı (m3/ Yıl) | Gelir Getirmeyen Oranı (%) | Kayıp Kaçak Oranı (%) |
| Merkez | 186.290.546,00 | 94.339.441,00 | 49,36% | 40,04% |
| Akseki | 1.918.597,00 | 665.271,00 | 65,33% | 29,57% |
| Alanya | 42.028.547,00 | 26.835.526,00 | 36,15% | 28,37% |
| Demre | 3.213.547,00 | 1.806.341,00 | 43,79% | 29,71% |
| Elmalı | 5.817.156,00 | 3.146.058,00 | 45,92% | 33,34% |
| Finike | 5.290.143,00 | 3.059.543,00 | 42,17% | 29,30% |
| Gazipaşa | 5.862.224,00 | 3.013.092,00 | 48,60% | 27,93% |
| Gündoğmuş | 983.849,00 | 347.973,00 | 64,63% | 30,34% |
| İbradı | 442.217,00 | 200.161,00 | 54,74% | 27,26% |
| Kaş | 13.572.849,00 | 7.673.281,00 | 43,47% | 31,21% |
| Kemer | 17.055.827,00 | 11.355.923,00 | 33,42% | 25,46% |
| Korkuteli | 8.867.156,00 | 5.067.012,00 | 42,86% | 29,32% |
| Kumluca | 10.375.472,00 | 5.618.736,00 | 45,85% | 34,14% |
| Manavgat | 52.815.317,00 | 33.024.767,00 | 37,47% | 31,77% |
| Serik | 34.588.136,00 | 22.192.949,00 | 35,84% | 29,89% |
| Toplam | 389.121.583,00 | 218.346.074,00 | 43,89% | 34,80% |
Tablodaki verilerden anlaşılacağı üzere, Kurumun su temin ve dağıtım sistemlerinde, beş ilçeden (Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı ve Muratpaşa) oluşan Antalya merkezi ile beş ilçenin %40’ın üzerinde, diğer 9 ilçenin ise %25’in üzerinde kayıp kaçakları olduğu bu haliyle söz konusu oranların, anılan Yönetmelik’teki seviyelerin oldukça üzerinde seyrettiği görülmektedir.
Kamu idaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapılacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla; içme ve kullanma suyuna yönelik kayıp ve kaçakların önlenmesi için ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, SCADA sistemine veri aktarması için debimetrelerin kullanılmaya başlanması dahil su temin ve dağıtım sistemlerine yönelik kontrol mekanizmalarının kurulması gerekmektedir.