|
ÖZET: İdarenin kiraya verdiği ve irtifak hakkı tesis ettiği taşınmazların belirlenen kullanım alanlarının dışına taşınması, 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Kiralanan taşınmazlar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde, kamu kurumlarının alım, satım ve kiralama işlemlerinin düzenlenmesi amacıyla belirlenen kurallara tabidir. Bu kanunun temel ilkeleri arasında ihtiyaçların zamanında ve uygun şartlarla karşılanması ile ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanması yer almaktadır. İdare, kiraya verilen alanların kullanım amacı ve büyüklüğünü ihale ilanlarında ve sözleşmelerde açıkça belirtmektedir.
Ancak yapılan denetimlerde, kiracıların kendilerine tahsis edilen alanların dışına çıkarak kamusal alanları kullandıkları gözlemlenmiştir. Özellikle Altıeylül ilçesindeki irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlarda, hak sahiplerinin sözleşmede belirtilen alanların ötesine geçtikleri tespit edilmiştir. Bu durum, hem haksız kazanç sağlanmasına hem de ihale şartlarının ihale sonrasında değiştirilmesine yol açabilmektedir. Sonuç olarak, idarenin kiralama ve irtifak hakkı tesis süreçlerinde etkin bir denetim mekanizması oluşturması, bu tür ihlallerin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdarenin kiraya verdiği ve irtifak hakkı tesis ettiği taşınmazların kullanım alanlarının dışına taşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarenin kiraya verdiği ve irtifak hakkı tesis ettiği taşınmazlarında belirlenen kullanım alanlarının dışına taşılarak kamusa alanın da kullanıldığı görülmüştür.
a)Kiralanan taşınmazlar
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği hükmü tesis edilmiştir.
Kanun’un “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde ise; Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasının ve ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu hükmü yer almaktadır.
İdare tarafından 2886 sayılı Kanun uyarınca kiraya verilen taşınmazların gerek ihale ilan metinleri ve kiralamaya ilişkin şartnamelerinde gerekse sözleşmelerinde kiraya verilen alanların nev’i, kullanım amacı ve bu yerlerin kaç metrekare olduğu belirtilmektedir. Söz konusu taşınmazların kiraya verilmesi için yapılan ihalelerde istekliler tarafından teklif edilen bedeller ilanda belirtilen kullanım alanı ve amacı için verilen tekliflerdir. İhale öncesinde belirlenen mevcut kullanım alanlarının sözleşme sonrası kiracılar tarafından genişletilmesi hem kişiler lehine haksız kazanca sebep olabilecek, hem de ihale öncesi belediye tarafından belirlenen kiralamaya ilişkin şartların ihaleden sonra değiştirilmesi anlamını taşıyabilecektir
Yerinde yapılan incelemede, İdarenin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kiralanan 8043 ada 9 parsel üzerinde bulunan çeşitli büyüklükteki taşınmazlarda, kiracılara kullandırılan alanın dışına, kamusal alanın taşıldığı görülmüştür.
b)İrtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar
İdare’nin irtifak hakkı tesis etmek suretiyle kullandırdığı taşınmazlarında, kullanım esnasında belirlenen kullanım alanının aşıldığı görülmüştür.
İdarenin hüküm ve tasarrufunda bulunan ve irtifak hakkı tesis edilmesi suretiyle kullandırılan taşınmazların kullanıma tahsis edilen açık ve kapalı alan yapılan sözleşmelerle belirlenmiştir. Ancak fiili durumda kullanıcıların kendilerine tahsis edilen alanların dışına taştıkları tespit edilmiştir.
Yapılan denetimlerde Altıeylül ilçesi Gümüşçeşme mahallesi, 10096 ada, 1 parsel ile 10171 ada, 7 parsel üzerinde bulunan irtifak hakkı tesislerinde, hak sahiplerinin sözleşmede belirtilen yüzölçümlerinin dışına taşarak kamusal alanı kullandıkları görülmüştür.
Sonuç olarak, İdarenin gerek kiralama gerekse irtifak hakkı tesis etmek suretiyle kullandırdığı taşınmazlarında, bu tarz taşmaların önüne geçebilmek için etkin bir denetim sürdürmesi gerekmektedir.