|
ÖZET: Nizip Halinde, sebze ve meyve ticaretine ilişkin mevzuatın belirlediği kriterlerin tam olarak karşılanmadığı tespit edilmiştir. Sayıştay’ın 2024 yılı denetim raporuna göre, Büyükşehir Belediyesi’ne ait olan bu hal, Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in 9. maddesinde belirtilen hizmet tesisleri ve özelliklerini barındırmamaktadır. Bu madde, iş yerleri, idare binası, fiyat panosu, bilgi işlem sistemi, güvenlik önlemleri gibi çeşitli unsurların bulunmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, teminat ve hal rüsumu ile ilgili düzenlemelere de uyulmadığı görülmüştür.
Yönetmelik gereğince, toptancı hallerinin belirli fiziksel şartları sağlaması ve faaliyet gösterenlerden teminat ile hal rüsumu alınması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, Nizip Halinde bu şartların çoğunun yerine getirilmediğini ve bazı işyerlerinden bu ödemelerin alınmadığını ortaya koymuştur. Kamu idaresi, deprem nedeniyle hasar gören halin yıkılarak yeniden inşa edileceğini ve teminat ile hal rüsumu konusundaki çalışmaların başlatıldığını belirtmiştir. Sonuç olarak, Nizip Haline dair mevcut durumun iyileştirilmesi ve gerekli düzenlemelerin tamamlanması önem arz etmektedir. Bu süreç, hem ticaretin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi hem de mevzuata uyum açısından kritik bir adım olacaktır. |
BULGU: Sebze ve Meyve Halinde Mevzuatın Öngördüğü Kriterlerin İdare Tarafından Tam Olarak Sağlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Mülkiyeti Büyükşehir Belediyesine ait olan Nizip Halinde, mevzuata göre olması gereken kriterlerin tam olarak sağlanmadığı görülmüştür.
Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in “Toptancı halinde bulunması gereken hizmet tesisleri ve özellikleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; küçük, orta ve büyük toptancı hallerinde; iş yerleri, idare binası, fiyat panosu, bilgi işlem sistemi, hoparlör sistemi, aydınlatma sistemi, güvenlik kamerası, giriş-çıkış kontrol kulübesi, ağırlık kontrol ünitesi, çöp toplama yeri, tuvalet, otopark, boş ambalaj depolama yeri bulunmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Teminat” başlıklı 31’inci maddesinde; halde faaliyet gösterenlerden alınacak teminat tutarının, kiracılar için haldeki işyerinin, malikler için ise bulunduğu toptancı halinde kiralama yoluyla işletilen emsal işyerinin bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere her yılın ocak ayında belediye meclisince belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca Yönetmelik’in “Hal rüsumu” başlıklı 44’üncü maddesinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde ithal edilen mallar ile fatura veya müstahsil makbuzu ile üreticilerden satın alınan mallardan; toptancı halinde satılanlardan yüzde bir, toptancı hali dışında satılanlardan yüzde iki oranında hal rüsumu alınacağı belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; toptancı hallerinin belirli fiziki şartları taşıması, halde faaliyet gösterenlerden teminat ve hal rüsumu alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Nizip Halinde toptancı hallerinde bulunması gereken hususların ekseriyetle tesis edilmediği, bazı işyerlerinden teminat ve hal rüsumu alınmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle; depremde hasar gören Nizip Halinin yıkılarak yeni bir hal inşa edileceği, teminat ve hal rüsumu ile ilgili çalışmaların ise yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla; Nizip Haline ilişkin yapılan çalışmaların tamamlanması gerekmektedir.