|
ÖZET: Gelir tahakkukları hesapları ile maddi duran varlıkların kira ve irtifak hakkı gelirleri hesabının kullanılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İl Belediyesi, tahakkuk ettirilmiş faizler ve gelecekteki kira gelirleri için gerekli hesapları kullanmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, gelir tahakkukları hesaplarının hangi durumlarda kullanılacağını detaylı bir şekilde açıklamaktadır. Ancak, belediyenin bu düzenlemeleri ihmal etmesi, mali kayıtların doğru bir şekilde tutulmamasına yol açmaktadır.
Yönetmelikte yer alan 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı, kiraya verilen taşınmazların gelirlerini izlemek amacıyla oluşturulmuştur. Ancak bu hesaba dair yeterli düzenleme yapılmamış olması, uygulamada sorunlar yaratmaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, bu tür durumlarda geçerli olacak hükümleri belirlemekte ve kamu idarelerinin kiraya verilen varlıklarla ilgili gelirlerini izlemeleri gerektiğini vurgulamaktadır. Denetim raporunda belirtilen bulgulara göre, kamu idaresinin bu eksiklikleri gidereceği ifade edilmiştir. Dönemsellik ilkesi gereği, her dönemin gelir ve faaliyet sonuçlarının tahakkuk esasına göre muhasebe hesaplarında doğru bir şekilde izlenmesi önem arz etmektedir. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Gelir Tahakkukları Hesapları ile Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabının Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin, tahakkuk ettirilmiş faiz ve gelecek ay ve yıllara yaygın kira gelirleri için, gelir tahakkukları hesaplarını ve 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabını kullanmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin;
“181 Gelir tahakkukları hesabı” başlıklı 147’nci maddesinde, “(1) Gelir tahakkukları hesabı; faaliyet alacakları, kurum alacakları ve diğer alacaklar hesap gruplarında izlenmeyen ve tahakkuk etmekle birlikte, gelecek aylarda istenebilir duruma gelecek olan alacaklar ile duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi takip eden faaliyet döneminde dolanların izlenmesi için kullanılır.“,
“281 Gelir tahakkukları hesabı” başlıklı 220’nci maddesinde, “(1) Gelir tahakkukları hesabı, faaliyet alacakları ve kurum alacakları hesap gruplarında izlenmeyen ve tahakkuk etmiş gelirlerden kaynaklanan ancak, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde istenebilir duruma gelecek olan alacakların izlenmesi için kullanılır.“.
“380 Gelecek aylara ait gelirler hesabı” başlıklı 286’ncı maddesinde, “(1) Bu hesap, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılır.“,
“480 Gelecek yıllara ait gelirler hesabı” başlıklı 335’inci maddesinde, “(1) Bu hesap, dönem içinde tahsil edilen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılır.”,
Anılan Yönetmelik’in “Detaylı hesap planları” başlıklı 46’ncı maddesi uyarınca yayınlanan Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planına kiraya verilen taşınmazların kira tutarlarının takibine yönelik olarak 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı eklenmiş ancak Yönetmelik’te hesaba ve işleyişine ilişkin hüküm düzenlenmemiştir. Bu durumda Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı açıktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı” başlıklı 306/U maddesinde; hesabın kamu idarelerine ait maddi duran varlıklardan kiraya verilen veya üzerinde irtifak hakkı tesis edilenlere ilişkin olarak sözleşmelerinde yer alan kira ve irtifak hakkı gelirlerinin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, bulgudaki tespitler doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda bahsedilen mevzuat uyarınca, dönemsellik kavramı gereğince, her dönemin gelir ve faaliyet sonuçlarının tahakkuk esasına göre ilgili muhasebe hesaplarında izlenmesi gerekmektedir.