ÖZET: Belediye şirket personelinin zabıta memurluğu görevine atanması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde, zabıta teşkilatının görevleri arasında belde düzenini korumak, halkın huzurunu sağlamak ve yasal düzenlemeleri uygulamak yer almaktadır. Yönetmelik, zabıta personelinin unvanlarını ve görev tanımlarını belirlerken, zabıta memurluğuna atanacak personelin başvuru ve sınav şartlarını da detaylandırmaktadır.

Yönetmelik kapsamında, zabıta personelinin resmi kıyafet kullanma yasağı ve geçici görevlendirme şartları da düzenlenmiştir. Zabıta teşkilatı, etkin ve verimli bir hizmet sunmak amacıyla gerekli nitelik ve sayıda personel istihdamını sağlamalıdır. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, belediyenin %100 hissesine sahip olduğu şirkette çalışan iki işçinin, büro işlerinde çalıştırılmaları gerekirken zabıta memuru olarak görevlendirildiği belirlenmiştir.

Zabıta hizmetlerinin kesintisiz bir şekilde yürütülmesi için, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak istihdam edilen personelin görevlerini yerine getirmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, zabıta teşkilatının personel ihtiyacının karşılanması ve yönetmelikte belirlenen süreçlerin işletilmesi büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Belediye Şirket Personeline Zabıta Memurluğu Yaptırılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye şirket personeline, zabıta teşkilatında fiili olarak zabıta memurluğu yaptırıldığı görülmüştür.

Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; belediye zabıtasının, beldenin düzenini muhafaza eden, belde halkının esenlik, sağlık ve huzurunu koruyan, yetkili organların bu amaçla alacakları kararları uygulayan özel zabıta kuvvetini, belediye zabıta personelinin ise belediye zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurları ifade edeceği belirtilmiştir.

Aynı Yönetmelik’in; “Kadro ve Unvanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde; belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’e göre belirlenmiş; zabıta teşkilatının zabıta daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluştuğu belirtilmiştir. Yönetmelik’in “Görevleri” başlıklı 10’uncu maddesinde; belediye sınırları içinde beldenin düzenini, belde halkının huzurunu ve sağlığını korumak, kanunların belediyelere görev olarak verdiği takip, kontrol, izin ve yasaklayıcı hususları yerine getirmek zabıta personelinin görevleri arasında sayılmıştır.

Mezkur Yönetmelik’in “Sınav ve Atamaya İlişkin Esaslar” başlıklı dördüncü bölümünde zabıta memurluğuna atanmada aranan başvuru ve sınav şartlar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. “Belediye Zabıta Kıyafetini Kullanma Yasağı” başlıklı 35’inci maddesinde ise; belediye zabıta personeli için bu Yönetmelik’te şekli gösterilen resmi kıyafet ile işaretler başka bir özel veya kamu kuruluşu mensubu tarafından kullanılamayacağı; “Geçici Görevlendirme” başlıklı 41’inci maddesinde de zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; zabıta hizmeti kesintisiz olarak yürütülen bir hizmettir. Zabıta daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşan zabıta teşkilatı, kaynakların etkili ve verimli kullanılması, zabıta hizmetlerinin kalitesinin artırılması, ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının sağlanması gözetilerek oluşturulmalıdır. Belediye sınırları içinde beldenin düzenini, belde halkının huzurunu ve sağlığını korumak zabıta personelinin görevleri arasındadır. Kanuni düzenlemeler ile getirilen yasaklara uymayanlar hakkında gerekli yasal işlem yapma yetkisi bulunan zabıta personelinin idari kolluk görev ve yetkisi bulunmaktadır. Asli zabıta hizmetlerini yürütmekle görevlendirilen personelin mevzuatta aranan başvuru ve sınav şartlarını yerine getirmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede; Belediyenin %100 hissesine sahip olduğu Şirket bünyesinde istihdam edilen şirket personelinden iki işçinin, büro işlerinde çalıştırılmaları gerekirken, Belediye zabıta teşkilatında fiilen zabıta memuru olarak görevlendirildiği tespit edilmiştir.

Süreklilik arz eden zabıta hizmetlerinin Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne göre istihdam edilen personel tarafından yerine getirilmesi ve zabıta teşkilatının personel ihtiyacının giderilmesinde Yönetmelik’te belirlenen sürecin işletilmesi gerekmektedir.