|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı şirketlerin asgari ücret destek tutarlarının hakediş raporları ve vergi hesaplamalarında hatalar tespit etti. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 101’inci maddesi, bu destek tutarlarının düzenlenmesine dair ayrıntılı hükümler içermektedir. İlgili mevzuat gereği, işverenlerin hakedişlerinden kesilen bu tutarların Türkiye İş Kurumu’na iade edilmesi öngörülmektedir. Ancak, hakedişlerdeki asgari ücret destek tutarları, şirketlerin maliyetlerini etkilememekte ve dolayısıyla KDV ile damga vergisi matrahlarından düşülmesi gerekmemektedir.
Denetim sırasında, bazı şirketlerin asgari ücret destek tutarlarını doğrudan fatura tutarından düşmesi ve hakediş raporlarında farklı tutarlar göstermesi gibi tutarsız uygulamalar ortaya çıkmıştır. Diğer bazı şirketler ise bu tutarları indirim ve iskonto olarak göstermiştir. Her iki durumda da, fatura ve hakediş tutarları arasında uyumsuzluk yaşanmakta ve bu durum hatalı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Kamu İdaresi, hakediş belgeleri arasında yer alan tutarların uyumlu olmasını sağlamak ve vergi matrahlarından düşülmemesi konusunda gereken özeni göstereceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, asgari ücret destekleriyle ilgili olarak faturalarda gösterilen hizmet bedeli ile hakedişlerdeki iş tutarlarının uyumlu hale getirilmesi ve bu tutarların vergi matrahlarından düşülmemesi önem arz etmektedir. Bu tür hatalı işlemler, bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında gerçek durumu yansıtmamaktadır. |
BULGU: Asgari Ücret Destek Tutarına İlişkin Hakediş Raporu Uygulamalarının ve Vergi Hesaplamalarının Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
ABB’nin doğrudan personel temin hizmeti aldığı belediye şirketlerinin gerekli şartları sağlayıp faydalandıkları asgari ücret destek tutarlarının hakediş raporları uygulamalarının ve vergi hesaplamalarının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 101’inci maddesinde asgari ücret destek tutarlarına ilişkin detaylı düzenlemelere yer verilmiş, 4734 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için bu madde uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarların bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilerek Türkiye İş Kurumuna iade edileceği hüküm altına alınmıştır.
ABB’nin doğrudan personel temin hizmeti alım işleri için şirketlerce düzenlenen hakediş eki belgeler arasında şayet faydalanılmışsa o ayki asgari ücret desteğine ilişkin tutarların gösterildiği SGK belgeleri de bulunmaktadır.
Bu şekilde gelen hakedişlerdeki asgari ücret destek tutarları 5510 sayılı Kanun’un yukarıya alınan geçici 101’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasındaki düzenleme gereği hakedişlerden kesilmektedir. Hakedişlerde “Kesintiler ve Mahsuplar” kısmında gösterilen bu tutar, hakediş uygulamalarında şirketlerin katlandığı maliyetin düştüğü yönündeki bir kabulle yapılan işin tutarında bir değişme olarak görülmekte ve KDV ile damga vergisi matrahlarından düşürülme şeklinde dikkate alınmaktadır.
Oysaki şirketlerin faydalandıkları ayda, sosyal güvenlik primlerinde bir indirim olarak uygulanan bu destek tutarı, yapılan işlerin hakedişe bağlanıp ödenmek üzere ABB’ye sunulduğu aşamada kesilmekte, dolayısıyla şirketler açısından katlanılan maliyette bir değişme olmamaktadır. Böyle olunca faydalanılan destek tutarının KDV ve damga vergisi matrahlarından düşülmesini gerektiren bir durum da söz konusu değildir.
Diğer taraftan hakediş eki belgelerde yapılan incelemelerde bu tutarsız uygulama daha net bir şekilde görülmektedir. Zira şirketlerden bazıları bu tutarı doğrudan fatura tutarından düşmüş fakat hakediş raporunda yapılan iş tutarını farklı bir tutarda göstermiştir ki bu uygulama faturada yer alan tutarla hakediş tutarının uyumsuz olması demektir. Diğer bazı şirketlerdeyse bu tutar, şirket tarafından yapılan bir indirim ve iskonto olmamasına rağmen faturanın indirim ve iskontolar kısmında gösterilmiştir. Bu uygulamada faturada yer alan tutarla hakediş tutarı birbirini tutmaktadır. Fakat günün sonunda her iki uygulama da karşımıza yanlış olarak çıkmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında; hakediş eki belgeler arasında bulunan faturalarda gösterilen hizmet bedeli ile hakedişlerde yer alan iş tutarlarının uyumlu olması ve bu tutarların vergi matrahından düşülmemesi konusunda gereken özenin gösterileceği belirtilmiştir.
Yapılan hatalı işlemler neticesinde, Bilançoda 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi ve 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesapları ile Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630 Giderler Hesabının bakiyesi gerçek durumu yansıtmamaktadır. Sonuç olarak şirketlerin faydalandıkları asgari ücret destekleriyle ilgili olarak faturalarda belediyeye sunulan ve hizmet bedeli olarak gösterilen tutarla hakedişlerde görülen yapılan iş tutarının uyumlu olmasının sağlanması ve bu tutarların vergi matrahlarından düşülmemesi gerekmektedir.