|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Bağlı İdaresi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı’nın bazı mal alımlarını doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. Bu alımlar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi gereğince, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması gereken ihtiyaçlar olarak tanımlanmıştır. Kanun’un 22. maddesi, büyükşehir belediyeleri için 622.756,00 TL, diğer idareler için ise 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçların doğrudan teminle karşılanabileceğini belirtmektedir.
Ancak, 11.07.2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ, parasal limitlerin altında kalacak şekilde ihtiyaçların parçalara bölünerek temin edilmesini yasaklamaktadır. Yapılan incelemelerde, benzer nitelikteki ihtiyaçların aynı yükleniciden ve yakın tarihlerde parçalara bölünerek alındığı tespit edilmiştir. Kamu idaresinin, doğrudan temin sınırının altında kalacak şekilde alım yapılmadığına dair açıklamaları, yapılan denetimlerle çelişmektedir. Doğrudan temin yönteminin amacı, günlük ihtiyaçların hızlı ve ekonomik bir şekilde karşılanmasını sağlamaktır. Ancak, belirlenen sınır değerlerin üzerindeki ihtiyaçların ihale yöntemleriyle karşılanması, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Muhtelif İhtiyaçların Parçalara Bölünerek Doğrudan Teminle Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından ihale yapılmak suretiyle karşılanması gereken bazı mal alımlarının, doğrudan temin parasal sınırının altında kalacak şekilde parçalara bölünerek gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde; ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması gerektiği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu; 22’nci maddesinin (d) bendinde, 2024 yılında büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları için doğrudan temin usulüne başvurulabileceği belirtilmiştir.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; 4734 sayılı Kanun’un 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Doğrudan teminle yapılan alımların incelenmesi sırasında; aynı ihale içinde yer alabilecek nitelikteki ihtiyaçların, birbirine yakın tarihlerde ve aynı yükleniciden parçalara bölünerek temin edildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, doğrudan temin parasal sınırının altında kalacak şekilde parçalara bölünerek alım yapılmadığı ifade edilmiş olsa da yapılan incelemelerde kimyasal madde alımları, kit alımları ve laboratuvar sarf malzeme alımları bulguda belirtildiği şekilde doğrudan temin usulüyle ve yakın tarihlerde alınmıştır.
Doğrudan temin yöntemine ilişkin düzenlemeler, sınır değerin altındaki günlük ihtiyaçların hızlı şekilde karşılanması ile ekonomik olarak karşılanması arasında denge kurmayı esas almaktadır. Bu nedenle, Kanun’da belirlenen sınır değerlerin üzerindeki ihtiyaçların yine Kanun’da düzenlenen ihale yöntemleriyle karşılanması kamu kaynaklarının etkili, verimli ve ekonomik kullanılması açısından önem arz etmektedir.