|
ÖZET: Kamu İdareleri Payları Hesabının kullanılmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi, Kalkınma Ajansı, mahalli idare birlikleri ve Büyükşehir Belediyesi’ne iletilmesi gereken payları 363-Kamu İdareleri Payları Hesabında kaydetmemiştir. 5449 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri, bu payların düzenli bir şekilde hesaplanarak ilgili kurumlara aktarılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu da bu süreçteki yükümlülükleri net bir şekilde tanımlamaktadır.
Yapılan incelemeler, belediyenin bu payları doğrudan giderleştirdiğini ve çevre temizlik vergisinin %20’sinin 363-Kamu İdareleri Payları Hesabına kaydedilmediğini ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu hesapların nasıl izlenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Bu bağlamda, tahsil edilen tutarların doğru bir şekilde 363-Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmesi, mali tabloların güvenilirliğini artırmak açısından büyük önem taşımaktadır. Sonuç olarak, belediyenin hesaplama ve izleme süreçlerini gözden geçirerek, yasal yükümlülüklerine uygun hareket etmesi gerekmektedir. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından kritik bir adım olacaktır. |
BULGU: Kamu İdareleri Payları Hesabının Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından Kalkınma Ajansına, mahalli idare birliklerine ve Büyükşehir Belediyesine gönderilmesi gereken payların 363-Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmediği görülmüştür.
5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Hizmetlerine İlişkin Kanun’un “Gelirler ve yönetilecek fonlar” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belediye tarafından ilgili kalkınma ajansına ödenmek üzere hesaplanan paya ilişkin düzenlemeye yer verilmiştir.
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun “Birliğin gelirleri” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, birliğin gelirlerinin birlik üyelerinin, birliğin kuruluş ve faaliyet giderlerine katılma paylarından oluştuğu belirtilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesinde, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ilişkin Çevre Temizlik Vergisinin ilçe belediyelerince tahsil edileceği ve tahsil edilen bu vergi ile gecikme zammının %20’sinin büyükşehir belediyelerine aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 363-Kamu İdareleri Payları Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 276’ncı maddesinde, bu hesabın bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilerek hesabın tanımı yapılmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 277’nci maddesinde ise bütçe geliri olarak tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların bir taraftan 363-Kamu İdareleri Payları Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir. Ayrıca 363-Hesabında kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben ödenen tutarların 363 no.lu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, belediye tarafından Kalkınma Ajansına ve mahalli idare birliklerine gönderilecek paylar ile tahsil edilen çevre temizlik vergisinin %20’sine ilişkin hesaplanan tutarların 363-Kamu İdareleri Payları Hesabına kaydedilerek izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemeler neticesinde, muhtelif kurumlara gönderilecek payların 363-Kamu İdareleri Payları Hesabında takip edilmeksizin doğrudan giderleştirildiği; Çevre Temizlik Vergisine ilişkin olarak tahsil edilen tutarların %20’sinin hesaplanarak 363-Kamu İdareleri Payları Hesabına alınmadığı görülmüştür.
Bu itibarla mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların 363-Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmesi gerekmektedir.