|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin arsa, bina ve iş yerlerine ait çevre temizlik vergisi tahakkuklarının önemli bir kısmının tahsil edilemediğini ortaya koymaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanının gelir ve alacakları takip etme sorumluluğunu vurgularken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu da mali hizmetler biriminin bu işlemleri yürütme görevini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde arsa vergisi için tahakkuk eden 6.032.961,16 TL’nin yalnızca %50,46’sının, bina vergisi için 59.087.410,75 TL’nin %52,80’inin ve çevre temizlik vergisi için 4.059.709,08 TL’nin %52,77’sinin tahsil edildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi, tahsilat eksikliklerinin mevzuat ve uygulamalardan kaynaklandığını, bazı mükelleflerin borçlarını erteleme taleplerinin gecikmelere neden olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca, güncel olmayan adres bilgileri nedeniyle tebligatların ulaşmadığı belirtilmiştir. Buna rağmen, borçlarını ödemeyen mükelleflere hatırlatmalar yapıldığı ve vadesi geçen borçların 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde takip edildiği açıklanmıştır. Ancak, bu süreçlere dair yeterli kanıtlayıcı belge sunulmamıştır. Kamu İdaresi’nin tahakkuk eden gelir kalemlerinin tahsilatına yönelik etkin çalışmalar yürütmesi ve mevzuata uygun hareket etmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Tahakkuk Eden Bazı Gelir Kalemlerinin Tahsilat Oranının Düşük Düzeylerde Kalması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin arsa, bina ile iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi tahakkuk tutarlarının önemli bir kısmının gelecek yıla devredilerek tahsil edilemediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin (f) bendinde belediye başkanının, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmekle görevli ve yetkili olduğu belirtilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Mali Hizmetler Birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin (e) bendinde, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmenin, gelir ve alacakların takip ve tahsil işlemlerini yürütmenin mali hizmetler biriminin görevleri arasında olduğu ifade edilmiştir. Aynı Kanun’un “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde gelirlerin ve alacakların tahsili işlerinin muhasebe yetkilisince yürütüleceği ve bu işlerin yapılmasından sorumlu tutulacağı, “Gelirlerin Toplanması Sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde ise kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları ifade edilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Ödeme Zamanı ve Önce Ödeme” başlıklı 37’nci maddesinde amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği ifade edilmiştir. Aynı Kanun’un “Ödeme Emri” başlıklı 55’inci maddesinde ise amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı ve ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları, nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunulduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda anılan Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; üst yönetici ve muhasebe yetkilisine gelirlerin toplanması konusunda sorumluluklar yüklendiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, arsa vergisi için 6.032.961,16 TL tahakkuk yapıldığı ancak bu tutarın 3.044.361,56 TL’sinin (%50,46’sı) tahsil edildiği, bina vergisi için ise 59.087.410,75 TL tahakkuk yapıldığı ancak 31.196.339,99 TL’sinin (%52,80’i) tahsil edildiği, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi için ise 4.059.709,08 TL tahakkuk yapıldığı ancak 2.142.250,30 TL’sinin (% 52,77’i) tahsil edildiği ve tahakkuk tutarlarının önemli bir kısmının gelecek yıla devredildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, tahakkuk eden gelir kalemlerinin tahsilatında yaşanan eksikliklerin mevzuata ve sahadaki uygulamalara dayalı olduğu, bazı mükelleflerin borçlarını erteleme ya da taksite bağlama taleplerinin tahsilatları geciktirdiği, adres bilgileri güncel olmayan mükelleflere tebligatların ulaşmadığı belirtilmiş buna karşın Kamu İdaresi tarafından borçlarını ödemeyen mükelleflere çeşitli yollarla hatırlatmalar yapıldığı, vadesi geçen borçların 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre takip edildiği, tahsilatta gecikmeye neden olan durumlara karşı gerekli önlemlerin alındığı ifade edilmiştir. Ancak cevap ekinde İdarece yapılan işlemlere ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belge sunulmamıştır.
Kamu İdaresince tahakkuka bağlanan gelir kalemlerinin tahsil ve takibine ilişkin çalışmaların yürütülmesi ve mevzuata uygun hareket edilmesi gerekmektedir.