|
ÖZET: Gayrimaddi hak alımlarının muhasebeleştirilmesinde yapılan hatalar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirgin bir şekilde ortaya çıkmıştır. İl belediyesinin, bu alımları 260- Haklar Hesabı yerine 630- Giderler Hesabı’nda kaydettiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür harcamaların ekonomik değer taşıdığı ve 260- Haklar Hesabı’nda izlenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Ayrıca, maddi olmayan duran varlıkların amortisman oranının %100 olarak belirlenmesi, bu varlıkların maliyet bedellerinin kaydedildiği yıl sonunda tamamen amorti edileceğini göstermektedir.
Denetim raporunda, üniversite sınavına hazırlanan öğrencilere yönelik projeler ve yazılım güncellemeleri için yapılan 1.790.542,00 TL tutarındaki harcamaların da hatalı bir şekilde giderler hesabında muhasebeleştirildiği vurgulanmıştır. İlgili idare, bu bulgulara yanıt olarak gerekli düzeltmelerin yapılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, gayrimaddi hak alımlarının doğru bir şekilde 260- Haklar Hesabı’nda izlenmesi ve bu varlıklar için amortisman uygulamalarının mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Gayrimaddi Hak Alımlarının Haklar Hesabında Muhasebeleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Gayrimaddi hak alımlarının 260- Haklar Hesabı yerine 630- Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 210’uncu maddesinde 260- Haklar Hesabına ilişkin olarak; “Bu hesap, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Mezkûr Yönetmelik’in 268- Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliğinin belirlendiği 215’inci maddesinde ise bu hesabın maddi olmayan duran varlıklar hesabı içerisinde yer alan duran varlıklara ilişkin amortisman tutarlarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Genel Tebliği 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında tutarına bakılmaksızın maddi olmayan duran varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle, maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedelleri hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilecektir.
Yukarıda söz edilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında, ekonomik değer taşıyan, bir bedel karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan harcamaların 260- Haklar Hesabında izlenmesi gerektiği ve bu hesaba yılı içerisinde kaydedilen tutarlara yıl sonunda %100 oranında amortisman ayrılacağı anlaşılmaktadır.
İdare tarafından, üniversite sınavına hazırlanan öğrencilere derslerle ilgili yetersiz kaldıkları noktalarda eksikliklerini tamamlamak üzere proje hizmeti, mevcut Netcad yazılımlarından CAD ve GIS yazılımlarının güncellenmes ve 600 kullanıcılı lisanslı antivirüs yazılım alımlarına karşılık gelen 1.790.542,00 TL tutarın 260- Haklar Hesabı yerine 630- Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
İdare, yukarıda açıklanan tespit için yazılı cevabında, bulguda yer alan hususların yerine getirileceğini belirtmiştir.
Sonuç olarak, anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde yazılım ve lisans gibi gayrimaddi hak alımlarının 260- Haklar Hesabında izlenmesi ve bu maddi olmayan duran varlıklar için amortisman uygulamasında sürenin 1 yıl, oranın ise %100 olarak uygulanması gerekmektedir.