|
ÖZET: Bazı yapı kullanma izin belgelerinin, ilgili mevzuata uygun olarak düzenlenmediği tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesine göre yapı, karada ve suda bulunan inşaatları kapsayan bir terimdir. Bu kanunun 21. maddesi, tüm yapıların belediye veya valiliklerden ruhsat almasının zorunlu olduğunu belirtirken, 30. madde, yapı tamamlandığında veya kısmen kullanılabilir kısımlarının tamamlanması durumunda izin alınmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Yapı kullanma izni için başvuru yapıldığında, ilgili idarenin yapının ruhsat ve eklerine uygunluğunu kontrol etmesi gerekmektedir.
2021-2024 yılları arasında düzenlenen toplam 100 yapı kullanma izin belgesinin 79’unun, bina mahallinin incelenmeden verildiği belirlenmiştir. Bu belgelerde, teknik görevlilerin bina mahallini tetkik etmeden onay vermesi, mevzuata aykırıdır. İlgili mevzuat, yapıların ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını belirlemek için gerekli incelemelerin yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, bazı belgelerde imar mevzuatına aykırılıklar da tespit edilmiştir. Sonuç olarak, yapı kullanma izin belgelerinin düzenlenmesi sırasında bina mahallinin proje ve eklerine uygunluğunun kontrol edilmesi kritik bir gerekliliktir. Bu durum, ilerleyen yıllarda yapılacak işlemler için de dikkate alınmalıdır. |
BULGU: Yapı Kullanma İzin Belgelerinin Mevzuata Uygun Olarak Düzenlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Bazı yapı kullanma izin belgelerinin bina mahallinin proje ve eklerine uygun olup olmadığı tespit edilmeden düzenlendiği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 5’inci maddesinde yapı; “Karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler” olarak tanımlanmıştır.
Anılan Kanun’un 21’inci maddesinde bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26’ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesinin alınmasının mecburi olduğu belirtilmiş, “Yapı kullanma izni” başlıklı 30’uncu maddesine göre de yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediyeden izin alınmasının mecburi olduğu, mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespit edilmesi gerekmektedir. Yine aynı madde de verilen iznin yapı sahibinin kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak mesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden kurtarmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Yapı kullanma izni” başlıklı 64’üncü maddesinin birinci fıkrasında;
“Yapı tamamlandığında tamamının veya kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığında bu kısımlarının kullanılabilmesi için, mal sahibinin müracaatı üzerine yapı ruhsatını veren ilgili idareden izin alınması zorunludur. Bu iznin alınması için ilgili idareye yapılan başvuru dilekçesi ekinde, fenni mesullerin veya yapı denetim kuruluşlarının yapının ruhsat eki projelerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadığını, mevzuata uygun malzeme kullanılıp kullanılmadığını belirten raporları, yetki belgesini haiz mimar, mühendis veya kuruluşlarca tanzim edilen enerji kimlik belgesi ile yapıya ilişkin fotoğrafları yer alır.”
Üçüncü fıkrasında;
“Mal sahibinin yapı kullanma izni müracaatı üzerine ruhsat vermeye yetkili idare, ayrıca bir başvuru aramaksızın yapının ruhsat ve eklerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını belirler.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre yapı tamamlandığında mal sahibinin müracaatı üzerine ruhsat vermeye yetkili idare yapının ruhsat ve eklerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını tespit eder. Yapının mevzuata uygun bulunması durumunda 30 gün içinde yapı kullanma izin belgesi verilir.
Yapılan incelemede, 2021 yılı içinde düzenlenen 29 adet yapı kullanma izin belgesinin 28’inin, 2022 yılı içinde düzenlenen 17 adet yapı kullanma izin belgesinin tamamının, 2023 yılı içinde düzenlenen 26 adet yapı kullanma izin belgesinin 23’ünün ve 2024 yılı içinde düzenlenen 28 adet yapı kullanma izin belgesinin 11’inin bina mahallini tetkik eden teknik görevliler kısmının boş olduğu (herhangi bir imzanın olmadığı), belgeyi onaylayan olarak da Fen İşleri Müdürünün imzasının olduğu görülmüştür. Diğer bir ifadeyle, 2021-2024 yılları arasında düzenlenen toplam 100 adet yapı kullanma izin belgesinin 79 adedinin bina mahalli incelenmeden düzenlenmiştir. Bina mahallinin tetkik edilmeden belgenin onaylanabilmesi mümkün görünmemektedir. Öncelikli olarak teknik görevliler bina mahallini tetkik etmeli sonrasında yetkili kişiler belgeyi tetkik ederek onaylamalıdır. İmar Kanunu ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde de belirtildiği üzere İdarece, yapının ruhsat ve eklerine (projesine), fen ve sağlık kurallarına uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Yapının projesine uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığı tespit edilmeden yapı kullanma izin belgesi düzenlenemez. Söz konusu yapı kullanma izin belgelerinin bina mahalli tetkik edilmeden, ilgili teknik personeller tarafından herhangi bir inceleme yapılmadan Fen İşleri Müdürü imzası ile mevzuata aykırı olarak düzenlendiği tespit edilmiştir. Nitekim 2021 yılından önce düzenlenen yapı kullanma izin belgelerinde ise bina mahalli tetkik edilmiş sonrasında belge onaylanmıştır.
Ayrıca tek imza ile düzenlenen yapı kullanma izin belgelerinin bazıları mahallinde incelenmiş ve imar mevzuatına aykırılıklar tespit edilmiştir. Bu kapsamda, 1/1000 ölçekli imar planına aykırı olarak, binanın imar planına göre ayrık nizam 2 (iki) kat olması gerekirken garaj+3(üç) kat olarak ruhsatlandırıldığı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği tespit edilmiştir. Yine yerinde yapılan yapı aplikasyon kontrollerinde bir binaya ait çıkmaların parsel dışında kaldığı anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında bulguya iştirak etmiş olup, sonraki yıllarda bulgu konusu husus doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapı kullanma izin belgelerinin bina mahallinin proje ve eklerine uygun olup olmadığı tespit edilmeden düzenlenmemesi ve bu şekilde düzenlenmiş olan yapı kullanma izin belgelerinin proje ve eklerine uygunluğunun tespit edilmesi gerekmektedir.