|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiğini ortaya koymuştur. İlgili mevzuat, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işletme açılmasının yasak olduğunu ve ruhsatsız işyerlerinin kapatılacağını belirtmektedir. Bu bağlamda, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ruhsatların yalnızca belediye tarafından verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Bingöl Vergi Dairesi Müdürlüğü verilerine göre, 2024 yılında Bingöl Belediyesi sınırlarında 4.895 aktif mükellef bulunmaktadır. Bu mükelleflerden 4.505’inin ruhsat alması gerekirken, yalnızca 3.114’üne ruhsat verilmiştir. 1.391 işyerinin ise kaydı bulunmamaktadır. Kamu İdaresi, bazı işyerlerinin bulunduğu binaların iskân eksikliği nedeniyle ruhsat verilemediğini ifade etmiş ve 2014-2025 döneminde toplam 3.133 işyeri açma ruhsatı verildiğini bildirmiştir. Mevzuat hükümleri gereği, idarelerin ruhsatsız işletmelere karşı daha etkin denetim yapması ve gerekli yaptırımları uygulaması önem arz etmektedir. Bu kapsamda, ruhsat almadan faaliyet gösteren işletmelere idari para cezası uygulanması ve kapatma işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Bazı İşyerlerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yer alan bazı işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğu ve bu işyerlerine ilişkin mevzuat hükümlerinin uygulanmadığı görülmüştür.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı ayrıca işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan Yönetmelik, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde yetkili idareyi belediye olarak tanımlamaktadır. Dolayısıyla belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının ilgili belediye tarafından verilmesi, ruhsatsız faaliyette bulunan işyerlerinin ise kapatılması gerekmektedir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Emre aykırı davranış” başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında; yetkili makamlar tarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası (2024 yılı 2.052 TL) idarî para cezası verileceği belirtilmiştir.
Bingöl Vergi Dairesi Müdürlüğü kayıtlarına göre 2024 yılında Bingöl Belediyesi sınırları içinde kayıtlı aktif mükellef sayısının 4.895 adet olduğu; bu işyerlerinden yaklaşık 4.505 adedine Belediye tarafından ruhsat verilmesi gerektiği, geriye kalan 390 adedinin ise Belediye dışındaki yetkili odalar tarafından ruhsatlandırılması gerektiği anlaşılmıştır. Kurum kayıtlarına göre 4.505 adet işyerinden sadece 3.114 tanesine ruhsat verildiği, geri kalan 1.391 adet işyeri için herhangi bir kaydın bulunmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, belediye ve mücavir alan içerisinde bulunan bazı işyerlerinin bulunduğu binaların iskânı olmadığından dolayı iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilemediğini, 2014 yılından 2025 Nisan ayı sonuna kadar toplam 3.133 adet iş yeri açma ruhsatı verildiğini belirtilerek bundan sonrası için bulguda belirtildiği şekilde işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri uyarınca, idare tarafından daha sıkı denetim yapılarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren işletmelere bahsedilen mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem yapılması, bu hükümlere uymayanlara yönelik idari para cezasının uygulanıp mevzuat hükümleri doğrultusunda kapatma yaptırımına tabi tutulması gerekmektedir.