|
ÖZET: Belediye şirketleriyle yapılan sözleşme yenilemelerinde, her işyeri için yeni işyeri sicil numarası alındığı tespit edilmiştir. Büyükşehir Belediyesi (ABB), personel temin hizmetlerini, kendisine veya bağlı idarelerine ait şirketler aracılığıyla yürütmektedir. 2024 yılında yerel seçimlerin bulunması nedeniyle, sözleşmelerin yenilenmesi gerekliliği doğmuş ve bu durum, yılın ilk dokuz ayında yapılan sözleşmelerin üçüncü ayda yeniden imzalanmasına yol açmıştır.
Sözleşme ve ödeme belgeleri incelendiğinde, aynı yerler için yapılan sözleşmelerdeki işyeri sicil numaralarının farklı olduğu görülmüştür. Bu farklılık, asgari ücret destek tutarlarının belirlenmesi açısından sorun yaratmakta; çünkü 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun ilgili maddesi gereğince, önceki işyeri bilgileri üzerinden sorgulama yapılması gerekmektedir. Yeni işyeri sicil numarası alınması, bu bağlantının kopmasına neden olmakta ve gerekli şartların kontrolünü zorlaştırmaktadır. Sonuç olarak, işyeri değişikliği olmaksızın sözleşmelerin her yenilemesinde yeni işyeri sicil numarası alınması, sosyal güvenlik işlemlerinin yürütülmesinde karmaşaya yol açmaktadır. Bu durum, ABB’nin şirketlere ödenecek destek tutarlarını SGK’ya göndermemesiyle birleştiğinde, belediyenin kaynaklarının yanlış kullanımı riskini artırmaktadır. Dolayısıyla, işyeri sicil numarasının değiştirilmemesi, sosyal güvenlik süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketleriyle Yapılan Sözleşme Yenilemelerinde Yeni İşyeri Sicil Numarası Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
ABB’nin belediye şirketlerinden aldığı doğrudan personel temin hizmeti kapsamındaki sözleşme ilişkilerinde sözleşmesi yenilenen her işyerinde yeni işyeri sicil numarası alındığı tespit edilmiştir.
ABB personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini, kendisinin veya bağlı idarelerinin çoğunluk hissesine sahip olduğu şirketlerle bu şirketlerin çoğunluk hissesine sahip olduğu şirketler aracılığıyla gördürmektedir. Söz konusu hizmetler genel olarak yıllık yapılan sözleşmelerle yürütülmektedir. 2024 yılında mahalli idareler seçimlerinin bulunması, bu yıl için yapılan sözleşmelerin yıllık değil seçimlerin içinde bulunduğu ayı takip eden altıncı ayın sonuna kadar yapılmasına sebep olmuştur. Böyle olunca yıl içinde sözleşmelerin yenilenmesi gerekmiştir. Diğer bir ifadeyle 2024 yılının ilk dokuz ayı için sözleşme yapılan işyerlerinde yılın kalan üçüncü ayında ikinci kez sözleşme imzalanmıştır.
Sözleşme ve ödeme evraklarının incelenmesi neticesinde, aynı yerler için yapılan sözleşmelerdeki sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklı işyeri sicil numaralarının farklı olduğu tespit edilmiştir. Bu farklılık faydalanılacak asgari ücret destek tutarlarında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 101’inci maddesinde yer alan şartların sağlanıp sağlanmadığı konusunda önceki işyeri bilgisinden hareketle bir sorgulama yapılmasını imkânsız kılmaktadır.
Örneğin; 2024 yılının herhangi bir ayında asgari ücret desteğinden faydalanılabilecek gün sayısının 2023 yılının aynı ayına ilişkin prime esas günlük kazancı 671 Türk Lirası (toplu iş sözleşmesine tabi özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 1.341 Türk Lirası) ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmeyeceği düzenlenmiştir. Ancak bu sorgulamanın sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için önceki yılın aynı ayında verilen belge veya beyannamelerden hareketle prime esas günlük kazancı belirtilen tutar ve altında olan prim ödeme gün sayılarının tespit edilebilmesi gerekmektedir. Bu bağlantının işyeri sicil numarası üstünden yapılacağı aşikârdır. Fakat yapılan sözleşmeler için yeni işyeri sicil numarası alınması bu bağlantının kopmasına ve gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığının önceden devam eden işyeri için değil yeni tescil edilen işyerleri üstünden kontrol edilebilmesine sebep olmaktadır.
Bu durum işyeri sicil numarasının her sözleşme için yenilenmesinin sonuçlarından yalnızca biridir. Her ne kadar bu bağlantının kopması neticesinde şirketler imzalanan sözleşmelerin ilk ayında bu destekten faydalansalar da 5510 sayılı Kanun’un belirtilen maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan düzenleme gereğince faydalanılan destek tutarlarının ABB tarafından şirketlere ödenecek hakedişlerden kesilip SGK’ya gönderilmesi gerekmektedir. Ancak bu destek tutarları ABB tarafından SGK’ya gönderilmemiştir. Bu suretle, şirketlerin sözleşme yenilemesi çerçevesinde aynı işyerleri için yeni sicil numaraları almaları sonucu faydalandıkları asgari ücret destek tutarları her ne kadar şirketlerin hakedişlerinden kesilse de bu tutarlar SGK’ya gönderilmeyerek belediyede kalmakta ve belediye tarafından kullanılmaktadır.
Bu çerçevede sebebi ne olursa olsun, işyeri değişmediği sürece imzalanan sözleşmelerden kaynaklı olarak işyeri sicil numarasının değiştirilmemesi, sosyal güvenlikle ilgili işlemlerin aynı işyeri sicil numarası üstünden yürütülmesi önem arz etmektedir.