|
ÖZET: All Risk Sigorta Poliçelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirlenen muafiyet oranlarının üzerinde oranlar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediyeler tarafından ihale edilen yapım işlerine ilişkin inşaat sigortalarında, yüklenicilerin belirlediği muafiyet oranları, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9. maddesinde öngörülen azami limitleri aşmaktadır. Bu durum, yüklenicilerin işyerlerinde meydana gelebilecek doğal afetler ve diğer risklere karşı sigorta yaptırma yükümlülüğünü ihlal etmektedir.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin 17. maddesi, yüklenicilere işyerlerindeki tüm varlıkların korunması ve sigortalanması zorunluluğunu getirmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, yangın, hırsızlık ve diğer doğal afetler gibi riskler için %10 oranında muafiyet uygulanması gerektiği tespit edilmiştir. Bu durum, yüklenicilerin sorumluluklarını artırmakta ve karşılaşabilecekleri riskleri çoğaltmaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 9. maddesi, tüm riskler için muafiyet oranının azami %2 olarak belirlenmesini öngörmektedir. Ancak, mevcut uygulamalarda bu oranların aşılması, kamu idaresinin belirttiği gibi, ilerleyen süreçte düzeltilecektir. Bu durum, yüklenicilerin sigorta poliçeleri üzerindeki yükümlülüklerini ve sorumluluklarını yeniden gözden geçirmelerini gerektirmektedir. |
BULGU: All Risk Sigorta Poliçelerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesinde Belirtilen Oranların Üzerinde Muafiyet Oranlarına Yer Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye tarafından ihalesi yapılan yapım işlerine ilişkin olarak yükleniciler tarafından verilen inşaat sigortalarında (all risk sigorta poliçelerinde) Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirtilen uygulanabilecek azami muafiyet oranlarının üzerinde oranlar belirlendiği görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve İşyerinin Sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; yapım işlerinde yüklenici tarafından, ihale dokümanında belirtilen süre ve şartlara uygun olarak işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıt ve tesisler oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı sigorta yaptırılması gerekmektedir.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin 17’nci maddesinde işin, iş yerinin korunması ve sigortalanması hususu düzenlenmiştir. Söz konusu madde ile yüklenicilere işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı all risk sigorta yaptırma zorunluluğu getirilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında kıymetlerin sigortalanmasında tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2, deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının da azami %20 olacağı, bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı, bu oranlara kadar gerçekleşecek hasarların karşılanmasının ise yüklenicinin sorumluluğunda olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Ancak idarece ihale edilen yapım işlerine ilişkin all risk sigorta poliçelerinde yangın, hırsızlık, üçüncü şahıs mali mesuliyet, diğer doğal afetler, kazık iksa ankraj hasarları, bakım devresi, diğer hasarlar vb. muafiyetler %10 oranında düzenlendiği tespit edilmiştir.
Tablo 9: Sigorta Muafiyet Oranlarının İş Bazında Aşılması
| Sıra No. |
Muafiyet Uygulanacak Hasar Türleri | Buhari Sok. İstinat Duvarı Yapım İşi |
Asfalt Yol ve Bazalt Kaldırım Yapım İşi | Kavşak Düzenlemesi Yapım İşi |
| Sel-Seylap, ve Deprem Hariç Doğal Afetlerde Uygulanacak Muafiyet Oranı | 10% | – | – | |
| Diğ.Doğ. Aft. /Yangın/Hırsızlık/Bakım Hasarlarında Uygulanacak Muafiyet Oranı | – | 10% | 10% | |
| Bakım Devresi Hasarlarında Uygulanacak Muafiyet Oranı | 10% | – | – | |
| Hırsızlık Hasarlarında Uygulanacak Muafiyet Oranı | 10% | – | – | |
| Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Uygulanacak Muafiyet Oranı | 10% | 10% | 10% | |
| Diğer Hasarlarda Uygulanacak Muafiyet Oranı | 10% | 10% | 10% |
| Kazık-İksa-Ankraj İşleri Hasarlarında | 10% | |||
| / | Uygulanacak Muafiyet Oranı | 1U/O |
All risk sigorta poliçelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirtilen uygulanabilecek azami muafiyet oranlarının üzerinde oranlar belirlenmiş olması, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamakla birlikte karşılaşabileceği riski artırmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonra bulguda belirtildiği şekilde işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ilgili hükmünde belirtildiği üzere tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2 olması gerekmektedir.