|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’nin bazı mal ve hizmet alımlarını, açık ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Kanun’un 5’inci maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi ilkeleri gözetmekle yükümlü olduğunu belirtirken, mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünerek ihale edilmesinin yasak olduğunu vurgular. Ayrıca, doğrudan temin usulü için belirlenen parasal limitler, her yıl Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenmektedir.
Denetim bulguları, bilgisayar alımları, araç kiralamaları ve hırdavat malzemeleri gibi bütünlük arz eden alımların, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara ayrılarak doğrudan temin yöntemiyle yapıldığını göstermektedir. Kamu idaresi, bu tespit doğrultusunda doğrudan temin uygulamalarını gözden geçireceğini ve benzer nitelikteki ihtiyaçların topluca değerlendirileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin, kaynakların verimli kullanımı ve rekabetin sağlanması açısından, mal ve hizmet alımlarını doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirmeden önce, ihtiyaçları belirleyip uygun bir plan dahilinde hareket etmesi önerilmektedir. Bu yaklaşım, Kamu İhale Kanunu’nun hükümlerine uygun bir şekilde alımların yapılmasını sağlayacaktır. |
BULGU: Temel İhale Usulleri ile Alınması Gereken Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Teminle Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Açık ihale usulü ile gerçekleştirilmesi gereken bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadıkça mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanun’da belirtilen özel hallerde kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendinde; büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar, diğer idarelerin beş milyar Türk lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımları için ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüne başvurulabileceği belirtilmiştir. Kanun metninde yer alan parasal limitler her yıl Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenmekte olup 2024 yılı için uygulanacak limitler; 2024/1 numaralı Kamu İhale Tebliği ile büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idareler için 622.756,00 TL, diğer idareler için 207.453,00 TL olarak belirlenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2’nci maddesinde ise; açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırın altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresinin 2024 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 22/d bendi kapsamında gerçekleştirdiği harcamaların incelenmesi neticesinde; bilgisayar alımları, araç kiralamaları, hırdavat malzemesi alımları gibi niteliği itibariyle bütünlük arz eden veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek olan mal ve hizmet alımlarının, parasal limitleri aşmamak amacıyla mevzuata aykırı bir şekilde kısımlara ayrılarak açık ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemiyle aynı yükleniciden gerçekleştirildiği görülmektedir.
Kamu idaresi cevabında; bulguda yer alan tespit doğrultusunda doğrudan temin uygulamalarının gözden geçirileceği, gerekli düzeltici ve önleyici adımların atılacağı, ayrıca doğrudan teminle yapılacak alımların planlama aşamasında topluca değerlendirilerek benzer nitelikteki ihtiyaçların mümkün olduğunca birleştirileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İdaresinin; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak için aynı veya niteliği itibariyle bütünlük sağlayabilecek alımlarını doğrudan temin usulüyle gerçekleştirmek amacıyla parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölmemesi gerekmektedir. İhtiyaçların önceden belirlenip, belirli bir plan dahilinde 4734 sayılı Kanun’da yer alan hükümlere göre temin edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.