|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, İl Belediyesi’nin mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabında enflasyon düzeltme kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. 23 Aralık 2014 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 30. maddesi, belirli şartlar altında kamu idarelerinin mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 24 Şubat 2022 tarihli düzenleme ile 2021 ve 2022 hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tabloların düzeltmeye tabi tutulmayacağı ifade edilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 85 No.lu Genel Tebliğ, kamu idarelerinin mali tablolarının enflasyon etkilerinden arındırılarak güncel satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmasını amaçlamaktadır. Bu tebliğe göre, enflasyon düzeltmesi işlemleri, belirli fiyat endeksi artış oranlarına bağlı olarak gerçekleştirilecektir. Ancak, yapılan incelemelerde, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı için gerekli enflasyon düzeltme kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür. Kamu İdaresi, enflasyon düzeltmesi kayıtlarının ilerleyen dönemlerde yapılacağını belirtmiş olsa da, 2024 yılı mali tablolarında bu durumun yansımadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, İdare’nin mali tablolarının güvenilirliği açısından, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı için enflasyon düzeltme kayıtlarının bir an önce gerçekleştirilmesi elzemdir. |
BULGU: Enflasyon Düzeltme Kayıtlarının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı için yapılması gereken enflasyon düzeltmesi kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
23/12/2014 tarih ve 29214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Enflasyon düzeltmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde; içinde bulunulan hesap dönemi dâhil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması halinde, kapsama dâhil kamu idarelerinin mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemleri enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı ve enflasyon düzeltmesi uygulamasının, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona ereceği belirtilmiştir. Ayrıca bu madde de enflasyon düzeltmesi işleminin, kamu idarelerinin mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemlerin düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.
Bu Yönetmelik’e 24.02.2022 tarih ve 31760 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle eklenen Geçici 3’üncü madde de ise;
“2021 ve 2022 yılı hesap dönemlerinde bu Yönetmeliğin 30’uncu maddesi kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz. Bu hesap dönemleri, enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği dönemler olarak değerlendirilir. 31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.” Hükmü yer almaktadır.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından 06.12.2023 tarih ve 32401 sayı ile yayımlanan 85 No.lu Genel Tebliği’nin (Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması);
“Amaç başlıklı 1 inci maddesinde;
Bu Tebliğin amacı, kapsamdaki kamu idarelerine ait mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmasını sağlamak üzere uygulanacak enflasyon düzeltmesinin usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde;
Bu Tebliğ, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanır.
Kurumlar vergisi mükellefi olan kamu idarelerinde bu Tebliğ hükümleri uygulanmaz. Enflasyon düzeltmesi işlemleri başlıklı 5 inci maddesinde;
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kapsamdaki kamu idarelerinde enflasyon düzeltmesi yapılması için içinde bulunulan hesap dönemi dahil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması gerekir. Bu kamu idarelerinin 31/12/2023 tarihli mali tabloları söz konusu şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Enflasyon oranı tespiti fiyat endeksine göre yapılır.
EK-1’de yer alan parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi uygulanır. Enflasyon düzeltmesi sonrası yeni değer, ilgili kalemlerin kayıtlı değerlerinin düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle bulunur. Bulunan yeni değer ile eski değer arasındaki fark, enflasyon düzeltmesi olarak kayıtlara alınır. Düzeltme katsayısı, EK-2’de yer alan formüle göre hesaplanır.
(5) Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemleri, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılır. Bu kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgeler, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Bakanlığa; kapsama dahil diğer kamu idareleri için ilgili kamu idaresine gönderilir. İlgili kamu idaresinin muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin kuruluştan alınan belgelerin bir nüshası muhasebeleştirme belgesine eklenir.” Şeklinde düzenlemeler yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen Genel Tebliğ’de belirtildiği üzere kapsamda yer alan kamu kurumlarının 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına ilişkin olarak enflasyon düzeltmesi işlemlerinin ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı ve ilgili kamu idaresinin muhasebe biriminin sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapacakları ifade edilmiştir.
Kamu İdaresinin kayıtlarında yapılan incelemede, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kayıtlı tutarlar olmasına rağmen bu tutarlar için enflasyon düzeltmesi kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında enflasyon düzeltmesine ilişkin kayıtların yapılacağını ifade etmişse de 2024 yılı mali tablolarına yansıyan bir durum söz konusu değildir.
Sonuç itibarıyla, İdare mali tablolarının 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı hakkında doğru bilgi içermesi için bu hesaba ilişkin enflasyon düzeltmesi kayıtlarının yapılması gerekmektedir.