|
ÖZET: Banka hesaplarının izlenmesi ve muhasebeleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilen uyumsuzluklarla gündeme gelmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin banka hesapları, gerekli standartlara uygun bir şekilde takip edilmediği ve doğru bir muhasebe düzenine sahip olmadığı ortaya konmuştur. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının yönetiminde mali saydamlık ve hesap verme sorumluluğunu vurgulamakta; bu bağlamda, hesapların doğru bir biçimde kaydedilmesi ve izlenmesi gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan denetimlerde, banka hesap özet cetvellerinin zamanında temin edilmemesi nedeniyle mali tablolarda tutarsızlıklar gözlemlenmiştir. Özellikle, 102-Banka Hesabı ile 102.13-PTT Bank Internet Bankacılığı hesapları arasında 1.746,81 TL’lik bir fark tespit edilmiştir. Bu durum, yıl sonu mutabakatlarının eksik yapıldığını ve dolayısıyla muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, banka işlemleri ve yılsonu bakiyeleri arasındaki uyumsuzluklar, 2024 yılı bilançosunun güvenilirliğini zedelemekte; bu nedenle, hesapların mevzuata uygun, doğru ve tam bir şekilde izlenmesi büyük önem taşımaktadır. Kamu idarelerinin, mali yönetim ve kontrol sistemlerini etkin bir şekilde uygulayarak, saydamlık ve hesap verilebilirlik ilkesini sağlamaları gerekmektedir. |
BULGU: Banka Hesabına İlişkin Dönem Sonu Mutabakatları ve Mali Tablo Tutarı Arasında Uyumsuzluk Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Banka hesaplarının gerektiği gibi takip edilmediği ve doğru muhasebeleştirilerek izlenmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dâhil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerler” kamu kaynağı olarak tanımlanmıştır.
Kanun’un 7’nci maddesinde, kamu kaynağının kullanılmasının genel esaslarından “mali saydamlık” ilkesinin sağlanabilmesi için “kamu hesaplarının standart bir muhasebe sistemi ve genel kabul görmüş muhasebe prensiplerine uygun bir muhasebe düzenine göre oluşturulması” zorunlu tutulmuş; bunun için gerekli düzenlemelerin yapılması ve önlemlerin alınmasından kamu idarelerinin sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların hesap verme sorumluluğu Kanun’un 8’inci maddesinde; üst yöneticilerin sorumlulukları altındaki kaynakların kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesi, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi ve izlenmesinden doğan sorumluluğu ise Kanun’un 11’inci maddesinde düzenlenmiştir.
Kanun’un “Muhasebe sistemi” başlıklı 49’uncu maddesinde, kurumun muhasebe sisteminde bulunan hesapların; kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulacağı, 50’nci maddesinde de bütün mali işlemlerin muhasebeleştirilmesinin ve her muhasebe kaydının belgeye dayanmasının şart olduğu hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 102-Banka Hesabına ilişkin işlemleri düzenleyen 56’ncı maddesinde; “c) Banka hesap özet cetveli 1) Kurumun hesabının bulunduğu bankalarca, bir gün içerisinde kurum adına tahsil edilen paraların miktarları ile karşılığında onaylanan veya düzenlenen alındıların tarih ve numaralarını; kurum adına ödenen veya gönderilen paraların miktarları ile bunlara ait çek ve gönderme emirlerinin tarih ve numaralarını gösteren iki nüsha banka hesap özet cetveli düzenlenerek ertesi gün kuruma gönderilir. Banka hesap özet cetvelinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır, diğer nüshası ise açılacak bir dosyada muhafaza edilir. Tahsilat ve ödemeleri ayrıntılı olarak gösteren cetvelin bankaca, ertesi gün doldurularak onaylandıktan sonra teslimat müzekkeresi ve gönderme emirlerinin ikinci nüshalarıyla birlikte kuruma gönderilmesi ve kurumun da bu cetveli araması gerekir. 2) Banka hesap özet cetveli gecikme ile verildiği takdirde durumun üst yöneticiye bildirilmesi zorunludur.” denilmektedir.
Buna göre banka hesapları ile mali tablolarda görünen tutarlar arasında fark bulunmaması için banka hesap özet cetvellerinin zamanında temin edilerek ilgili kayıtların yine zamanında ve doğru olarak yapılması gerekmektedir.
Yönetmelik’in “Sayımı yapılacak değerler ve sayım kurulları” başlıklı 493’üncü maddesi ve “Sayımlarda kullanılacak tutanaklar” başlıklı 494’üncü maddeleri gereği, dönem sonlarında idare hesaplarının bulunduğu bankalar ile mutabakat yapılarak “Banka Mevcudu Tespit Tutanağı” düzenlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, banka mutabakat yazılarına göre ilgili banka hesaplarında olmasına rağmen 102-Banka Hesabı ile 102.13-PTT Bank Internet Bankacılığı Banka Hesabına ait olan borç bakiyesinde noksan olarak yer alan 1.746,81 TL fark olduğu tespit edilmiştir.
102-Banka Hesabının, İdare adına açılan hesaplarda bulunan İdareye ait tüm nakit tutarlarını göstermesi gerektiğinden, yıl sonu mutabakatlarının; bu tutarları gösterecek ve 102- Hesabı dönem sonu kalanını doğrulayacak şekilde yapılması gerekmektedir.
Sonuç olarak, banka hesaplarından yapılan işlemler ile yılsonunda banka hesaplarında bulunan bakiyelerin ilgili muhasebe hesaplarında mevzuata uygun, doğru, tam ve gerçek durumu yansıtacak şekilde izlenmemesi sonucunda 2024 yılı Bilançosu 102-Banka Hesabı itibarıyla güvenilir bilgi sunmamakta olup, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.