|
ÖZET: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında ayrılan kıdem tazminatı tutarlarının, 630-Giderler Hesabının yanlış bir yardımcı hesap alt koduna kaydedildiği belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için 472 ve 372 hesaplarının işleyişine dair açık kurallar bulunmaktadır. Bu hesapların doğru kullanımı, kıdem tazminatlarının muhasebe kayıtlarındaki doğruluğu açısından kritik öneme sahiptir. Yapılan incelemelerde, kıdem tazminatı karşılıklarının, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı yerine 630.01.03.02.01-Sürekli İşçilerin İhbar ve Kıdem Tazminatları Giderleri Hesabına kaydedilmesi, mali tabloların doğruluğunu etkilemektedir. Bu durum, ilgili mevzuata aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, kıdem tazminatı ayırma işlemlerinin, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen esaslara uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında ayrılan tutarların, doğru hesaplara kaydedilmesi ve muhasebe kayıtlarının güncellenmesi gerekmektedir. Bu tür hataların önlenmesi, mali yönetim açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında kıdem tazminatı karşılığı olarak ayrılan tutarların, 630-Giderler Hesabının hatalı yardımcı hesap alt koduna kaydedilmek suretiyle giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde, bu hesabın ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde de, hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği, vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının ise bu hesaba borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde ise, bu hesabın belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilerek, “Hesabın işleyişi” başlıklı 282’nci maddesinde ise, vadeleri bir yılın altına düşen ve faaliyet dönemi içerisinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarlarının bu hesaba alacak, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına da borç kaydedileceği, ödenen tazminatların ise bu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına da alacak kaydedileceği, düzenlenmiştir.
Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında:
372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alt kodları: 372.01-Sürekli İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları, 372.02-Geçici İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları, 372.03-Taşeron İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları ve 372.09-Diğer İhbar ve Kıdem Tazminatı Karşılıkları,
472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alt kodları ise: 472.01-Sürekli İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları, 472.02-Geçici İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları, 472.03- Taşeron İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları ve 472.09-Diğer İhbar ve Kıdem Tazminatı Karşılıkları,
Olarak belirlenmiştir.
Kıdem tazminatı ile ilgili olarak uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20 Mayıs 2016 tarihinde Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından kurumlara gönderilen yazıda kıdem tazminatı ayırma işlemlerinin aşağıda yer alan açıklamalar ve ekte yer alan örnek muhasebe kayıtlarına göre yapılması gerekliliği belirtilmiştir. Genel Yazı’da:
cc
2016 yılı ve sonraki yılların dönem sonlarında, kamu idarelerinden alınan kıdem tazminatı hesaplama listesinin toplam tutarı muhasebe birimlerince 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak,
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında kayıtlı önceki dönemlere ait tutarların, o yıl için belirlenen kıdem tazminatı tutarı üzerinden güncellenmesini teminen, kamu idarelerinin ilgili birimlerinden alınan kıdem tazminatı güncelleme listesinde yer alan toplam tutar, 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak,
Daha önceki yıllarda hesaplanarak 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmiş tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği kamu idarelerince muhasebe birimlerine bildirilen tutarlar dönem sonlarında 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak,
Ödenen kıdem tazminatı tutarlarının bir taraftan karşılık ayrılmış kısmı 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına, karşılık ayrılmamış kısmı ise 630 Giderler Hesabına borç, ödenecek tutar 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan toplam tutar 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak, kaydedilecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde,
– Muhasebat Genel Müdürlüğü yazısındaki esaslara göre her yıl, ilgili cari yıl için hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının, bir taraftan 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilirken diğer taraftan 630.15.04-Kıdem Tazminatı Karşılıkları Giderleri Hesabına borç kaydedilmesi,
– Muhasebat Genel Müdürlüğü yazısındaki esaslara göre daha önceki yıllarda hesaplanarak 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmiş tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği kamu idarelerince muhasebe birimlerine bildirilen tutarların dönem sonlarında 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilmek suretiyle süre güncellemesi yapılması,
– Yıl içerisinde ödenen kıdem tazminatı tutarlarının Genel Yazı’da belirtildiği gibi bir taraftan karşılık ayrılmış kısmı 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına, karşılık ayrılmamış kısmı ise 630.01.03.02.01-Sürekli İsçilerin İhbar ve Kıdem Tazminatları Giderleri Hesabına borç, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan toplam tutar 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydı yapılması,
Gerekmektedir.
İdare tarafından cari yıllarda ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izlendiği ancak ve 2024 yılı da dahil olmak üzere, 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında kıdem tazminatı karşılığı olarak ayrılan tutarlarının 630.15.04-Kıdem Tazminatı Karşılıkları Giderleri Hesabına borç kaydedilmesi gerekirken 630.01.03.02.01-Sürekli İşçilerin İhbar ve Kıdem Tazminatları Giderleri Hesabına kaydedilmek suretiyle giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, yapılan yanlış uygulama neticesinde 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında kıdem tazminatı karşılığı olarak ayrılan tutarlarının 630.15.04-Kıdem Tazminatı Karşılıkları Giderleri Hesabı yerine 630.01.03.02.01-Sürekli İsçilerin İhbar ve Kıdem Tazminatları Giderleri Hesabına kaydedilmesi ile 630-Giderler Hesabı mali tablolarda yardımcı hesap alt kodlarında gerçeği yansıtmamakta olup, hatalı bilgiler içermesi nedeniyle yukarıda yer verilen mevzuata uygun olarak düzeltilmesi gerekmektedir.