|
ÖZET: Gerçekleştirilen denetimlerde, bazı mal ve hizmet alımlarının, belirlenen parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle yapıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uymalarını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, aynı nitelikteki mal ve hizmetlerin kısımlara bölünerek doğrudan temin edilmesi, kanun hükümlerine aykırıdır.
2024 yılı itibarıyla büyükşehir belediyeleri için doğrudan temin limiti 622.756 TL olarak belirlenmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, bu limitin aşılması gereken durumlarda bile alımların doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür. Özellikle araç bakım onarımları, yedek parça alımları ve temizlik malzemeleri gibi kalemlerde, ihale yoluyla temin edilmesi gereken alımların kısımlara bölünerek doğrudan temin edildiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, denetim bulgularını dikkate alarak, gelecekte işlemlerin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesi konusunda hassasiyet göstereceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, aynı nitelikteki işlerin ihale usulleriyle gerçekleştirilmesi ve doğrudan temin yönteminin yalnızca kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Temel İhale Usulleri ile Alınması Gereken Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Teminle Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Gerçekleştirilen bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek, temel ihale usulleri yerine doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında
karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez. Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez”,
“Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise; “Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar, diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.” Hükümleri yer almaktadır.
Kanun’da yer alan eşik değerler ve parasal limitlerin 01.02.2024 tarihinden itibaren uygulanması ile ilgili olarak 24.01.2024 gün ve 32.439 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024/1 numaralı Kamu İhale Tebliği’nde 2024 yılında büyükşehir sınırları içinde bulunan idareler için doğrudan temin limiti 622.756 TL olarak belirlenmiştir. Hem mevzuat hükümleri hem de bütçeleme ve kamusal yönetim ilkeleri gereğince idareler ihtiyaçlarını yıllar itibariyle planlı şekilde temin etmeleri, ayrıca ihtiyacın temininde 4734 sayılı Kanun’da yer alan hükümlere uygun hareket etmeleri gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde bazı alımların aynı nitelikte alımlar olmasına rağmen, ihale yoluyla temini yerine kısımlar halinde doğrudan temin yöntemiyle yapıldığı görülmüştür. Toplam tutarı dikkate alındığında doğrudan temin limitini geçen ve ihale ile yapılması gerektiği halde parçalara bölünerek doğrudan temin yöntemi ile alımı yapılan çok sayıda “araç bakım onarım giderleri”, “yedek parça alımları”, “yağ alımları”, “temizlik malzemesi alımları” ve “baskı ve cilt gideri”, “kiralama hizmeti” alımları bulunduğu tespit edilmiştir. Alımların kısımlara bölünerek yapılmasının temel sebebinin, birimlerin anlık ihtiyaçlar karşısında doğrudan temin yöntemini temel alım yöntemi olarak benimseyip, alımların bu çerçevede gerçekleştirilmesi olduğu anlaşılmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, sonraki süreçte bulguda yer alan uyarılar dikkate alınarak işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun şekilde yürütülmesi hususunda hassasiyet gösterileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla aynı nitelikte olan ve bütünlük arz eden işlerin Kanun’da öngörülen ihale usulleriyle gerçekleştirmesi, doğrudan temin yönteminin ise Kanun’da yer alan amacına ve şartlarına uygun olarak kullanılması gerekmektedir.