ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediye tarafından satılan taşınmazların muhasebe kayıtları, ilgili maddi duran varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmeden gerçekleştirilmiştir. 27 Mayıs 2016 tarihli Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 189. ve 193. maddeleri, taşınmaz satışlarının nasıl muhasebeleştirilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, arsa, arazi ve bina satışlarının doğrudan 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı üzerinden kaydedildiği, bu durumun mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir.

Belediye, denetim bulgularına katıldığını ve uygulamanın mevzuata uygun hale getirilmesi için gerekli inceleme ve düzeltme işlemlerine başladığını bildirmiştir. Taşınmaz envanterinin güncellenmesi ve muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtacak şekilde düzeltilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, taşınmaz satış işlemlerinin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak kaydedilmesi önem arz etmektedir. Bu süreç, belediyenin mali şeffaflığını artıracak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini sağlayacaktır.

BULGU: Satışı Yapılan Taşınmazların Bilançonun Aktifinde Görünmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediye tarafından satışı yapılan taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesapları ile ilişkilendirilmeden muhasebeleştirildiği görülmüştür.

27.05.2016 tarihli ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 250 Arsa ve Araziler Hesabıyla ilişkili “Hesabın işleyişi” başlıklı 189’uncu maddesinde, satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri ile 250 Arsa ve Araziler Hesabına, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına alacak; satış bedeli ile 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz farkın 630 Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli ile 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.

Anılan Yönetmelik’in 252 Binalar Hesabıyla ilişkili “Hesabın niteliği” başlıklı 193’üncü maddesinde satılan binaların, bir taraftan kayıtlı değeri ile 252 Binalar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına, satış bedeli ile 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarlarının 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz farkın ve mevzuatı gereğince diğer kamu idareleri adına ayrılan payların 630 Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedelinden bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarın 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.

Yapılan incelemede; arsa, arazi ve bina satışlarının muhasebe kayıtlarının, ilgili maddi duran varlık hesapları ile ilişkilendirilmeden doğrudan 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabına borç, 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydı yapılmak suretiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.

Belediye cevabında, bulguda yer alan tespitlere katılarak uygulamanın mevzuata uygun bir biçimde yapılmasına yönelik olarak gerekli inceleme ve düzeltme işlemlerinin başlatıldığı bildirilmiştir.

Sonuç olarak, öncelikle taşınmaz envanterinin çıkarılarak muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtacak şekilde düzeltilmesi, taşınmaz satış işlemlerinin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.