|
ÖZET: Belediyenin bütçe içi işletme yönetmeliğinin eksikliği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Anayasa’nın 124. maddesi ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18. maddesi, yerel yönetimlerin kendi görev alanlarına ilişkin yönetmelikler çıkarma yetkisini tanımaktadır. Ayrıca, 5393 sayılı Kanun’un 71. maddesi, belediyelerin özel gelir ve giderleri olan hizmetlerini bütçe içinde işletme kurarak gerçekleştirebileceğini belirtmektedir. Ancak, Düzce Belediyesi’nde bu yönetmeliğin mevcut olmadığı ortaya çıkmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği, 08.03.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmelik, belediyelerin bütçe içi işletmelerinin kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları düzenlemektedir. 18.10.2023 tarihli genelge, belediyelerin çıkaracağı yönetmelikler için Bakanlık ve diğer kamu kurumlarının görüşlerinin alınmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak Düzce Belediyesi, bu mevzuat hükümlerine uygun olarak bütçe içi işletme yönetmeliğini hazırlamamıştır. Belediye, yapılan incelemeler sonucunda yönetmeliğin eksikliğini kabul etmiş ve 2025 yılına kadar bu yönetmeliği hazırlamayı taahhüt etmiştir. Anayasa ve ilgili mevzuat gereği, Düzce Belediyesi’nin bütçe içi işletmesine dair yönetmeliği, Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları’na uygun bir şekilde oluşturması gerekmektedir. |
BULGU: Belediyenin Bütçe İçi İşleme Yönetmeliğinin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin bütçe içi işletme yönetmeliğinin bulunmadığı görülmüştür.
Anayasa’nın 124’üncü maddesinde mahalli idarelerin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabileceği hüküm altına alınmış, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde çıkarılacak yönetmelikleri inceleyip karara bağlamak ve kabul etmek, belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İşletme tesisi” başlıklı 71’inci maddesinde, belediyelerin özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının izniyle bütçe içinde işletme kurarak yapabilecekleri belirtilmiştir.
Mahalli idareler bütçesi içinde oluşturulacak işletmelerin, kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan “Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği” 08.03.2011 tarihli ve 27868 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmelik’in; “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “İşletme: Mahalli idarenin görev ve sorumluluk kapsamında bulunan özel gelir ve giderleri olan hizmetleriyle ilgili olarak (Değişik ibare: RG-23/5/2019-30782) İl özel idareleri için İçişleri Bakanlığı, belediyeler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı izni ile kurulan bütçe içi işletmeleri, … ifade eder ” denilmiştir.
10.07.20218 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Bakanlıklar başlıklı 6’ncı kısım 3’üncü bölümünde yer alan 97’nci maddesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkileri belirlenmiştir. Buna göre mahalli idarelerle ilgili düzenlemeler yapma görevi Bakanlığa verilmiştir.
Bakanlık 18.10.2023 tarihli ve 2023/12 sayılı Genelge’sinde, belediyelerin kanunların kendilerine verdiği görev, yetki ve sorumluluk kapsamında çıkaracağı yönetmelikler ve yönergeler ile ilgili olarak Bakanlığın ve/veya Bakanlık vasıtasıyla diğer kamu kurum ve kuruluşlarından görüş alınması için intikal ettirilecek mevzuat taslakları hakkında uygulamada birliğin sağlanması ve taslakların usul ve esasa uygun şekilde yürürlüğe konulabilmesi amacıyla düzenlemeler getirmiştir.
Söz konusu Genelge’de “6085 sayılı Sayıştay Kanununun 27’nci maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne istinaden mali konularda düzenlenecek yönetmelik taslakları hakkında Bakanlığımız aracılığıyla Sayıştay Başkanlığının görüşü alınacaktır.” denilmiştir.
24.02.2022 tarihli ve 31760 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” ile de mevzuat taslaklarının hazırlanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlemiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’e göre mevzuat taslaklarını hazırlamaları, Bakanlığın ve Bakanlık vasıtasıyla diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görüşünün alınması zorunlu olan konuları düzenleyen yönetmelikleri Bakanlık Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne göndermeleri, uygun görüş alınarak son halini alan yönetmelik taslağının belediye meclisi tarafından kabul edilmesi ve mahallinde çıkan gazete veya internet haber sitesi ya da diğer yayın yolları ile ilan edilerek yürürlüğe konulması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, mali konular içeren “Düzce Belediyesi Bütçe İçi İşletmesi”ne ilişkin yönetmeliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Belediye cevabında, bulgu konusu tespite iştirak edilmiş ve 2025 yılında bütçe içi işletme yönetmeliğinin hazırlanacağı ifade edilmiştir.
Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca; Belediye tarafından kurulan işletmenin kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak Düzce Belediyesi Bütçe İçi İşletmesine ilişkin yönetmeliğin hazırlanması gerekmektedir.