|
ÖZET: Bazı yönetmeliklerde hüküm bulunmayan durumlarla ilgili olarak, üst yöneticilere, Belediye Encümenine ve Belediye Başkanlığına yetki verilmesi tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 17. maddesi, belediye meclisinin karar organı olduğunu ve üyelerinin ilgili kanun çerçevesinde seçildiğini belirtmektedir. Ayrıca, 18. maddenin (m) bendinde, belediyenin çıkaracağı yönetmelikleri kabul etme yetkisinin meclise ait olduğu vurgulanmaktadır. Ancak, bu yönetmeliklerde hüküm bulunmayan haller için meclisin yerine geçerek diğer organlara yetki verme düzenlemesi bulunmamaktadır.
Yönetmelikler, Anayasa’nın 124. maddesi çerçevesinde yürütme organının düzenleyici işlemleri arasında yer almakta ve bu kapsamda belirli yetkiler tanınmaktadır. İncelemeler sonucunda, bazı yönetmeliklerin “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı maddelerinde, Düzce Belediye Encümeni’nin yetkili olduğu belirtilmiş, bu durumun 5393 sayılı Kanun ile Belediye Meclisine tanınan yetkinin devri anlamına geldiği tespit edilmiştir. Belediye, yönetmelik düzenlemelerinde belirtilen hususların dikkate alınacağını ifade ederek bulguya katıldığını belirtmiştir. Sonuç olarak, normlar hiyerarşisinde anayasa, kanun, tüzük ve yönetmelikler arasında bir ast-üst ilişkisi bulunmadığı için, yönetmeliklerde “düzenleme bulunmayan haller” için yalnızca yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu durum, Belediye Meclisine tanınan yetkinin meclis tarafından kullanılmasını ve yetki devrinin yapılmaması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Bazı Yönetmeliklerde Hüküm Bulunmayan Hallere İlişkin Düzenlemelerle Üst Yöneticiye, Belediye Encümenine, Belediye Başkanlığına Yetki Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye Meclisi kararı ile çıkarılan bir kısım Yönetmeliklerde “Hüküm bulunmayan hususlar” başlığı altında üst yöneticiye, Belediye Encümenine ya da Belediye Başkanlığına yetki verildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;
“Belediye meclisi” başlıklı 17’nci maddesinde; belediye meclisinin, belediyenin karar organı olduğu ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluştuğu hüküm altına alınmıştır.
“Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (m) bendinde Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmenin Belediye meclisinin görev ve yetkilerinden olduğu belirtilmiştir.
Kanun’un 34’üncü maddesinde Belediye encümeninin, 38’inci maddesinde ise Belediye başkanının görev ve yetkileri sayılmıştır ancak Kanun’un gerek 18, 34 ve 38’inci maddelerinde gerekse diğer maddelerinde Belediye Meclisince kabul edilen yönetmeliklerde hüküm bulunmayan haller için Meclisin yerine geçerek Belediye encümenine ya da belediye başkanına ya da ilgili birim üst yöneticisine karar alma, emir ve talimatta bulunma yetkisi veren bir düzenleme yapılmamıştır.
Yürütme organının düzenleyici işlemleri arasında yer alan yönetmelikler, Anayasa’nın 124′ üncü maddesi ile düzenlenmiştir. Anılan 124′ üncü madde ile Başbakanlığa, Bakanlıklara ve kamu tüzel kişilerine, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelik çıkarabilme yetkisi verilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından çıkarılan bazı yönetmeliklerin “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı maddelerinde:
“Yönetmelikte düzenlemesi bulunmayan tüm konular ile ilgili sorunlar halinde Düzce Belediye Encümeni yetkilidir.”
“Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler ve üst yöneticinin talimatları uygulanır.”
“Bu yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde yürürlükteki mevzuat hükümleri ile Belediye Başkanlığı emir ve talimatları uygulanır.
.Bundan sonra yayımlanacak mevzuat ile bu konuda hüküm içeren her tür kanun ve Yönetmelik hükümleri geçerli olup ayrıca Düzce Belediye Meclisi ve Encümeni yetkilidir.”
şeklinde düzenlemelere gidildiği ve 5393 sayılı Kanun ile Belediye Meclisine verilen yetkinin devredildiği tespit edilmiştir.
Belediye cevabında, yönetmelik düzenlemelerinde bulguda belirtilen hususların esas alınacağı ifade edilerek bulguya iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak, normlar hiyerarşisinde normlar anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve adsız düzenleyici (genelge, talimat) işlemler olarak sıralandığından ve bunlar arasında ast-üst ilişkisi bulunmadığından idarelerce çıkarılan Yönetmeliklerde, “düzenleme bulunmayan haller” için sadece “yürürlükteki ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi” gerektiğinin belirtilmesi, Kanun’da açıkça Belediye Meclisine verilmiş olan yetkinin Belediye Meclisince kullanılması ve yetki devrine konu edilmemesi gerekmektedir.