|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, elektrik dağıtım tesisleri ve bakım giderleri, ilgili dağıtım şirketinden talep edilmediği için idare bütçesinden karşılanmaktadır. Dağıtım şirketinin sorumluluğunda olan bu giderlerin, trafoların devredilmemesi nedeniyle de idare tarafından üstlenildiği ve bu konuda herhangi bir tahsilat girişiminde bulunulmadığı tespit edilmiştir. Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili yönetmelikler, dağıtım şirketinin belirli bölgelerde elektrik dağıtımından sorumlu olduğunu ve bakım giderlerinin bu şirket tarafından karşılanması gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılında idare bütçesinden toplam 799.848,00 TL harcama yapıldığı, ancak bu giderlerin ilgili dağıtım şirketinden tahsil edilmediği ortaya çıkmıştır. İdare, dağıtım şirketinin sorumluluğundaki trafo alanlarıyla ilgili gerekli çalışmalara başladığını bildirmiştir. Bununla birlikte, idarenin, kendi bütçesinden karşılanan yatırım tesis giderlerini tespit ederek, yasal çerçevede dağıtım şirketinden geri talep etmesi ve bakım maliyetlerini azaltmak amacıyla trafoları devretmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, idarenin, dağıtım şirketinin sorumluluğundaki giderleri talep etmesi ve bu süreçleri hukuki olarak takip etmesi önem arz etmektedir. Bu adımlar, mükerrer ödemelerin önüne geçilmesi ve kaynakların etkin kullanımı açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Elektrik Dağıtım Tesis ve Bakım Giderlerinin İlgili Şirketten Talep Edilmemesi ve Trafoların Devredilmemesi Nedeniyle Bakım Giderlerinin İdare Tarafından Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Dağıtım şirketi tarafından karşılanması gereken ancak idare bütçesinden karşılanan dağıtım tesis giderlerinin ilgili şirketten talep edilmediği, trafoların devredilmemesi nedeniyle bakım giderlerinin de idare tarafından üstlenildiği ve bu giderlerin ilgili dağıtım şirketinden tahsil edilmesine yönelik herhangi bir girişimde bulunulmadığı tespit edilmiştir.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde, dağıtım şirketinin belirlenen bölgede elektrik dağıtımından sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde ise dağıtım tesislerinin, iletim hatlarının sona erdiği noktadan itibaren başlayarak tüketicilere kadar uzanan ve dağıtım şirketinin sorumluluğunda bulunan elektrik şebekesi olduğu belirtilmiştir.
Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin “Dağıtım tesisi sınırları” başlıklı 15’inci maddesinde, bağlantı noktasından kullanım yerine kadar olan tesis ve teçhizatın tüketicinin mülkiyetinde olduğu, bağlantı noktası ve sonrasındaki hattın ise dağıtım tesisine dahil olduğu hüküm altına alınmıştır.
Dağıtım şirketi, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketiciler için enerjiyi bina giriş noktasına, orta gerilim seviyesinden bağlı tüketiciler için ise şalt sahasının bittiği noktadan itibaren nihayet direğine kadar getirmekle yükümlüdür. Bu kapsamda, her iki gerilim seviyesinde de bağlantı noktasına kadar olan enerji iletim ve trafo maliyetleri dağıtım şirketine aittir.
Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinde, dağıtım şirketinin enerji taleplerini meskûn mahal içinde ve dışında farklı zaman dilimlerinde karşılaması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, 10/A maddesinin 4-c fıkrasına göre, dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olan dağıtım tesis giderleri bazı durumlarda bağlantı başvurusu yapan gerçek ve tüzel kişiler tarafından karşılanabilmektedir.
Yönetmeliğin 21’inci maddesinde, hangi durumlarda başvuru sahiplerinin yeni yatırımları finanse edebileceği ve dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında tesis yapım sözleşmesi imzalanacağı hüküm altına alınmıştır.
Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 10/B maddesi gereğince, bağlantı hattı kullanıcı tarafından tesis edilecekse, dağıtım şirketi ile kullanıcı arasında bir tesis yapım sözleşmesi imzalanır. Enerjilendirme tarihinden itibaren beş yıl sonra bağlantı hattı dağıtım şirketine devredilmiş sayılır. Meskûn mahal dışındaki 500 metreyi aşan orta gerilim bağlantı hatları ise beş yıl boyunca bağlantı hattı niteliğini korur ve ardından dağıtım şebekesine dahil edilir.
Ayrıca, Yönetmelik’in 37’nci maddesine göre, kullanıcı tarafından tesis edilen dağıtım tesislerinin işletme, bakım ve onarımı dağıtım şirketi tarafından yapılır. EPDK’nın 01.02.2019 tarihli açıklamasında, trafo tesis ve bakım giderlerinin elektrik tüketim faturalarına dahil olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle, idare tarafından karşılanan trafo tesis ve bakım giderlerinin dağıtım şirketinden talep edilmesi ve trafoların devredilerek idarenin bakım maliyetine katlanmaması gerekmektedir. Aksi halde, idare mükerrer olarak trafo tesis ve bakım bedeli ödemek durumunda kalacaktır.
Yapılan incelemelerde, enerji müsaadesi alınabilmesi için dağıtım şirketi tarafından karşılanması gereken ancak çeşitli nedenlerle idare bütçesinden karşılanan dağıtım tesis giderlerinin ilgili şirketten talep edilmediği, ayrıca idareye ait iki trafonun dağıtım şirketine devredilmemesi nedeniyle 2024 yılında bakım ve onarım giderleri kapsamında toplam 799.848,00 TL harcama yapıldığı ve bu tutarın da idare bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir. Buna rağmen, söz konusu giderlerin ilgili dağıtım şirketinden tahsil edilmesi yönünde herhangi bir çalışma yapılmadığı belirlenmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, dağıtım şirketinin sorumluluğunda olan trafo alanlarına ilişkin gerekli çalışmalara başlandığı ve sürecin ilgili mevzuat çerçevesinde yürütüleceği ifade edilmiştir.
İdarenin, dağıtım şirketinin sorumluluğunda olan ancak kendi bütçesinden karşılanan yatırım tesis giderlerini tespit ederek, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde dağıtım şirketinden kanuni faiziyle birlikte talep etmesi ve söz konusu giderlerin geri alınmasını sağlaması gerekmektedir. Ayrıca, bakım ve onarım maliyetlerinden kaçınmak için trafoların dağıtım şirketine devredilmesi ve bu süreçlerin takibine yönelik gerekli idari ve hukuki adımların atılması gerekmektedir.