|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyelerdeki müdür kadrolarına sınavsız atama yapıldığını ortaya koymuştur. Rapor, görevde yükselme ve unvan değişikliği gerektiren pozisyonlara, yazılı ve sözlü sınav yapılmadan vekaleten atama gerçekleştirildiğini ve bazı kişilerin, gerekli şartları taşımadan görevlendirme ile müdürlük kadrosuna getirildiğini göstermektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, memurların atanma ve yükselme süreçlerini düzenleyerek, liyakat ve kariyer ilkelerini esas almakta ve bu ilkelerin uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelikler çıkarılmasını öngörmektedir.
Yönetmelikler, belediyelerde görevde yükselme ve unvan değişikliği için belirli şartların sağlanması gerektiğini belirtirken, bu süreçte sınavın zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, 22 müdürlük kadrosuna 11 kişinin vekaleten atandığı ve iki kişinin de hizmet süresi şartlarını taşımadığı tespit edilmiştir. Belediyenin, bu durumla ilgili gerekli çalışmalara başladığını belirtmesine rağmen, sınav yapılmadan atamaların devam ettiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, belediyelerdeki müdürlük kadrolarına atama işlemlerinin, ilgili mevzuatın belirlediği şartlar çerçevesinde, sınav ile gerçekleştirilmesi gerektiği açıktır. Bu bağlamda, liyakat ve kariyer ilkelerine uygun olarak, sınavda başarılı olan personel arasından atama yapılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Görevde Yükselme Usulüne Tabi Kadrolara Sınavsız Atama Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyede görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi müdür kadrolarına yazılı ve sözlü sınav yapılmadan vekaleten atama yapıldığı, şartları taşımayan kişilerin ise görevlendirme ile müdürlük kadrosuna getirildiği görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler. Bu Kanunun uygulanmasını göstermek veya emrettiği hususları belirtmek üzere tüzükler çıkarılır. Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulur.” hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 3’üncü maddesinde ise; Kanun’un temel ilkelerinin “sınıflandırma”, “kariyer” ve “liyakat” olduğu belirtilmiş, liyakat ilkesi “Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.” şeklinde tanımlanmıştır. Bu hükümle kanun koyucu tarafından nesnel ve yetkin sınav kurulları ile memurlardan ehliyetli olanların ilgili görevlere atanmalarına imkân sağlanmış; çalışan ve yetkili idarecilerin keyfi talep ve uygulamalarının önüne geçilmiştir.
Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinde, bir sınıfta belli görevlere atanabilmek veya bu görevlerde belli derecelere yükselebilmek için, kuruluş kanunları veya bu kanun ve kuruluş kanunlarına dayanılarak çıkarılacak yönetmelikler ile çeşitli şartlar konulabileceği hüküm altına alınmıştır.
15.03.1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilerek 18.04.1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik”in;
“Amaç” başlıklı l’inci maddesinde, Yönetmelik’in amacı belirtilirken liyakat ve kariyer ilkelerine vurgu yapılmış;
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelere ait memur kadrolarında istihdam edilenlerin müdür ve daha alt görevlere görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atama işlemlerinin kapsam dâhilinde olduğu belirtilmiş;
“Görevde yükselme yönetmelikleri” başlıklı 15’inci maddesinde ise belediyelerde istihdam edilen personel için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü ile yönetmelik çıkarılacağı,
hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda “Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik” 02.07.2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı l’inci maddesinde, aynen yukarıda bahsi geçen Yönetmelik’te olduğu gibi liyakat ve kariyer ilkelerine vurgu yapılmış, “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde ise belediyeler ve bu idarelerin bağlı kuruluşlarında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan devlet memurlarından, 5’inci maddede sayılan kadrolara görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakları kapsayacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr Yönetmelik’in “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinde içlerinde müdür, şube müdürü, şef gibi kadroların da yer aldığı bazı kadrolar görevde yükselmeye tabi kadrolar olarak sayılmıştır.
Yönetmelik’in “Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 6’ncı maddesinde görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar düzenlenmiştir. Söz konusu maddede, görevde yükselme sınavında başarılı olma ve 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinde atanabilme şartları olarak belirlenen hizmet sürelerini doldurmuş olma hususları genel şartlar arasında sayılmıştır.
Yönetmelik’in “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde “müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
2) Son müracaat tarihi itibarıyla, koruma ve güvenlik görevlisi amiri, şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi, hukuk müşaviri, çözümleyici, uzman, sivil savunma uzmanı, ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru ile eğitmen kadrolarında veya en az önlisans düzeyinde öğrenim gerektiren unvan değişikliğine tabi kadrolarda en az iki yıl ya da 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde veya ortaöğrenim düzeyinde öğrenim gerektiren unvan değişikliğine tabi kadrolarda en az altı yıl çalışmış olmak,” özel şartı getirilerek müdürlük kadrosuna atanabilmek için görevde yükselme sınavına girecekler için hizmet süresi şartı getirilmiştir.
Ayrıca; Yönetmelik’in “Sınav şartı” başlıklı 10’uncu maddesinde ise aynen; “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerde müdürlük kadrosuna personel arasında yapılacak sınav sonrasında başarılı olanlar arasından atama yapılabileceği, söz konusu sınava ancak belirli hizmet sürelerini doldurmuş personelin başvuracağı düzenlenmiştir.
Belediye personel dosyalarının ve atama işlemlerinin incelenmesi neticesinde; görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi müdürlük kadroları için sınav yapılmadığı, 22 müdürlük kadrosuna 11 kişinin vekaleten atandığı, hizmet süresi şartlarını taşımayan 2 kişinin ise görevlendirme ile müdürlük kadrolarına getirildiği tespit edilmiştir.
Belediye cevabında, vekaleten yürütülen Müdürlüklere “Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik” hükümleri çerçevesinde asaleten atamalar için gerekli çalışmalara başlanarak gereğinin yapılacağı belirtilmişse de görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı yapılmadan sınava tabi müdürlük kadrolarına vekaleten atamalar yapılmaya devam edilmektedir.
Sonuç olarak; Belediye müdürlük kadrolarına atama yapılması amacıyla mevzuatın öngördüğü genel ve özel şartları taşıyan personel için Yönetmelik uyarınca görevde yükselme sınavının yapılması ve bu sınavda başarılı olanlar arasından atama işleminin gerçekleştirilmesi, sınav yapılmadan vekaleten veya görevlendirme suretiyle müdürlük kadrolarının doldurulmaması gerekmektedir.