|
ÖZET: Ticari hatlı araçların mevzuat gereği bulundurması gereken belgelerin eksikliği ve kontrol eksiklikleri, Mardin Büyükşehir Belediyesi’nin 2024 yılı Sayıştay denetim raporunda ortaya konmuştur. Araç uygunluk belgesi ve vize belgesinin birçok ticari araçta bulunmadığı, ayrıca idarenin bu belgelerin kontrolüne dair yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilmiştir. Mardin Büyükşehir Belediyesi’nin yönetmeliklerine göre, ticari taksilerin her yıl araç uygunluk belgesi ve çalışma izin belgesi alması zorunludur. Bu belgelerin geçerlilik süresi bir yıl olup, yenilenmesi gereken belgelerin eksikliği durumunda, araçların ticari faaliyetleri mevzuata aykırı hale gelecektir.
Denetimlerde, T plaka, S plaka ve M plaka kapsamındaki araçların belgelerinin durumu incelenmiştir. 2023 ve 2024 yıllarında, T plaka kapsamındaki 460 araçtan 125’inin, S plaka kapsamındaki 722 araçtan 531’inin ve M plaka kapsamındaki 447 araçtan 98’inin uygunluk belgesi bulunmamaktadır. Ayrıca, vize belgelerinin de birçok araçta eksik olduğu belirlenmiştir. Bu durum, araçların güvenli ve düzenli bir şekilde hizmet vermesini tehlikeye atmakta, yolcu güvenliğini olumsuz etkilemektedir. Kamu idaresi, gelecekte mevzuat gereği belgelerin takibi ve kontrollerinin düzenli olarak yapılacağına dair bir açıklama yapmıştır. İdarenin, eksik belgeleri bulunan araçlar hakkında gerekli yaptırımları uygulaması ve toplu taşıma hizmetlerinin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi için denetimlerini artırması önem arz etmektedir. |
BULGU: Ticari Hatlı Araçlarda Mevzuat Gereği Bulundurulması Zorunlu Belgelerin Takip ve Kontrolünün Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Ticari araçların mevzuat gereği bulundurması zorunlu olan araç uygunluk belgesi ve vize belgesinin birçok araçta bulunmadığı ve idarenin de bu kapsamda yönetmelik gereği kontrol yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilmiştir.
Mardin Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksiler ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik’in ilgili maddelerine göre, ticari taksilerin teknik ve hukuki uygunluğunu sağlamak amacıyla her yıl idare tarafından Araç Uygunluk Belgesi ve çalışma izin belgesi (ruhsat) düzenlenmesi gerekmektedir. Uygunluk belgesi olmadan çalışma ruhsatı alınamaz ve ticari faaliyet yürütülemez. Bu belgelerin geçerlilik süresi bir yıl olup her yıl yenilenmesi zorunludur. Yenileme sürecinde araç uygunluk belgesinin alınması, ilgili ücretlerin ödenmesi ve bandrol yapıştırılması gerekmektedir. Bu şartların yerine getirilmemesi durumunda, çalışma izin belgesi geçersiz sayılacak ve aracın ticari faaliyetine devam etmesi mevzuata aykırı hale gelecektir.
Mardin Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları ve Servis Güzergah İzin Belgesi Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre, araç uygunluk belgesi ve vize işlemleri, servis araçlarının teknik ve hukuki yeterliliğini sağlamak amacıyla düzenlenmektedir. Uygunluk belgesi, araçların belediye tarafından belirlenen teknik kriterlere uygun olup olmadığını tespit etmek amacıyla verilir ve belirli periyotlarla yenilenmesi gerekmektedir. Vize işlemleri ise uygunluk belgesinin geçerliliğini sürdürmek için yapılan periyodik denetimleri kapsamaktadır. Bu belgelerin yenilenmemesi durumunda, araçların teknik yetersizlik nedeniyle hizmet vermesi mümkün olmayacak, yolcu güvenliği tehlikeye girecek ve mevzuata aykırılık nedeniyle cezai yaptırımlarla karşılaşılacaktır.
Mardin Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre, toplu taşıma araçlarının teknik ve hukuki uygunluğunu sağlamak amacıyla araç uygunluk belgesi ve vize işlemleri düzenlenmektedir. Araç Uygunluk Belgesi, tahsisli plaka tescili, çalışma ruhsatı alma, araç model değişiklikleri ve vize işlemleri sırasında alınması zorunlu olup, toplu taşıma faaliyetinde bulunacak araçların mevzuata uygun olup olmadığını belirlemek için verilmektedir.
Yapılan incelemelerde, ticari araçların mevzuat gereği bulundurması zorunlu olan araç uygunluk belgesi ve vize belgesinin bazı araçlarda bulunmadığı ve idarenin de bu kapsamda yönetmelik gereği kontrol yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilmiştir.
İdareye kayıtlı T plaka, S plaka ve M plaka kapsamında faaliyet gösteren araçlara ilişkin 2023 ve 2024 yıllarındaki araç uygunluk belgesi ve vize belgesi durumu incelenmiştir.
T plaka kapsamında, toplam 460 araçtan 2023 yılında 125 aracın, 2024 yılında ise 133 aracın araç uygunluk belgesinin bulunmadığı ve ayrıca 2023 yılında 132 aracın, 2024 yılında ise 133 aracın vize belgesinin bulunmadığı,
S plaka kapsamında, toplam 722 araçtan 2023 yılında 531 aracın, 2024 yılında ise 514 aracın araç uygunluk belgesinin bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, 2023 yılında 531 aracın, 2024 yılında ise 514 aracın vize belgesinin de bulunmadığı,
M plaka kapsamında, toplam 447 araçtan 2023 yılında 98 aracın, 2024 yılında ise 94 aracın araç uygunluk belgesinin olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, 2023 yılında 98 aracın, 2024 yılında ise 97 aracın vize belgesi bulunmadığı, tespit edilmiştir.
Belgelerin eksik olması, araçların güvenli ve düzenli bir şekilde çalışıp çalışmadığının kontrolünü zorlaştırmakta, bu da hizmet kalitesini ve yolcu güvenliğini olumsuz etkileyebilecektir. Ayrıca, denetimlerin yapılmaması, belgelerini zamanında tamamlayan araç sahipleri açısından da adaletsiz bir duruma yol açabilecektir.
Kamu idaresi göndermiş olduğu cevapta, bundan sonraki süreçte Yönetmelikler ve Mevzuat hükümlüklerine istinaden, titizlikle iş/işlemlerin idare tarafından takibi ve kontrollerinin düzenli olarak devam edeceğini bildirmiştir.
Bu çerçevede, idarenin mevzuat gereği zorunlu olan araç uygunluk belgesi ve vize belgesine ilişkin denetimleri düzenli olarak yapması, eksik belgeleri bulunan araçlar hakkında gerekli yaptırımları uygulaması ve toplu taşıma hizmetlerinin mevzuata uygun yürütülmesini sağlaması gerekmektedir.