Genel Kurul Kararı Olmadan Sermaye Artırımı Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Genel Kurul Kararı Olmadan Sermaye Artırımı Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediyenin doğrudan hissedarı olduğu şirketlerinde genel kurul kararı alınmadan yönetim kurulu kararları ile sermaye artırımına gidildiği ve bu kararlar doğrultusunda alınan Belediye Meclis kararları ile de Belediye tarafından sermaye artırım bedellerinin nakdi /ayni ve nakdi olarak ödendiği görülmüştür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun;

Yönetim Kurulunu düzenleyen;

“Atama ve seçim” başlığı altında yer alan 359’uncu maddesinde, yönetim kurulunun anonim şirketin, esas sözleşmesiyle atanmış veya genel kurul tarafından seçilmiş, bir veya daha fazla kişiden oluşacağı,

“Yönetim ve temsil” başlığı altında yer alan 365’inci maddesinde anonim şirketin yönetim kurulu tarafından yönetilip temsil edileceği,

“Görevler ve yetkiler” başlığı altında yer alan 374’üncü maddesinde de yönetim kurulunun ve kendisine bırakılan alanda yönetimin, kanun ve esas sözleşme uyarınca genel kurulun yetkisinde bırakılmış bulunanlar dışında, şirketin işletme konusunun gerçekleştirilmesi için gerekli olan her çeşit iş ve işlemler hakkında karar almaya yetkili olduğu,

belirtilmiştir.

Kanun’un “Genel Kurul” başlıklı 407’nci maddesinde, pay sahiplerinin şirket işlerine ilişkin haklarını genel kurulda kullanacakları, esas sermaye değişiklikleri Ticaret Bakanlığı iznine tabi olanların dışındaki şirketlerde hangi durumlarda Genel Kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisinin bulunması gerektiğinin Bakanlığın çıkaracağı Yönetmelikle belirleneceği,

6102 sayılı Kanun’un “Genel Kurulun görev ve yetkileri” başlıklı 408’inci maddesinde, esas sözleşmenin değiştirilmesine ilişkin görev ve yetkilerin devredilemeyeceği ve tek pay sahipli anonim şirketlerde bu pay sahibinin genel kurulun tüm yetkilerine sahip olduğu ve tek pay sahibinin genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmeleri için yazılı olmasının şart olduğu,

“Tescil” başlıklı 455’inci maddesinde, esas sözleşmenin değiştirilmesine ilişkin genel kurul kararının, yönetim kurulu tarafından, şirket merkezinin ve şubelerinin bulunduğu yerin ticaret siciline tescil ettirileceği; ayrıca ilana bağlı hususların ilan ettirileceği; tescil ve ilan edilen kararın şirketin internet sitesine konulacağı ve. Değiştirme kararının tescilden önce üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmeyeceği.

“Sermaye artırımı” başlığı altında yer alan 456’ncı maddesinde; sermaye artırımına, esas sermaye sisteminde genel kurulun; kayıtlı sermaye sisteminde ise yönetim kurulunun karar vereceği, sermaye artırımının, genel kurul veya yönetim kurulu kararı tarihinden itibaren üç ay içinde tescil edilemediği takdirde, genel kurul veya yönetim kurulu kararının geçersiz hale geleceği ve Kanun’un “Ödeme yeri” başlıklı 345’inci maddenin ikinci fıkrası hükmü uyarınca bu hususu doğrulayan bir sicil müdürlüğü yazısının sunulması üzerine, bedellerin banka tarafından sahiplerine geri verileceği,

6102 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkarılan 28.11.2012 tarihli ve 28481 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmelik’in “Bakanlık temsilcisi bulundurma zorunluluğu” başlıklı 32’inci maddesinin;

Birinci fıkrasının (a) bendinde, kuruluş ve esas sözleşme değişikliği Bakanlık iznine tabi olmayan şirketlerde gündeminde sermaye artırımına ilişkin esas sözleşme değişikliği bulunan genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi bulundurmanın zorunlu olduğu, Bakanlık temsilcisinin yokluğunda alınan kararların geçerli olmadığı,

İkinci fıkrasında, kuruluş ve esas sözleşme değişikliği işlemleri Bakanlık iznine tabi olan şirketler hariç olmak üzere tek pay sahipli şirketlerin genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisinin bulunmasının zorunlu olmadığı,

düzenlenmiştir.

Ayrıca Ticaret Bakanlığının, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görüşünü alarak Tapu Sicil Müdürlüklerine bildirdiği Mayıs 2019 tarihli yazısında da belediye şirketlerinin genel kurulunda belediye ve bağlı kuruluşu temsil edecek kişilerin, belediyenin karar organı olan Belediye meclisinin kararıyla belirleneceği, belediye şirketlerinin genel kurulunda temsil etmek üzere; belediye başkanı, belediye meclis üyesi, belediye çalışanı veya belediye dışından kişi/kişilerin belediye ve bağlı kuruluşunu seçilebileceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden özetle; esas sermaye sistemine tabi anonim şirketlerin esas sözleşmesinde yapılacak değişikliklerin genel kurulun yetkisinde olduğu bu yetkinin başka bir organa devredilemeyeceği, belediye şirketlerinde pay sahibi olarak belediye meclisinin esas alınması gerektiği dolayısıyla genel kurulda belediyeyi temsil edecek kişinin belediye meclisi tarafından belirlenmesi gerektiği, tek pay sahibinin genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmeleri için yazılı olması gerektiği, gündeminde sermaye artırımı olan çok pay sahipli anonim şirketlerde Bakanlık temsilcisin de bulunmasının zorunlu olduğu ve Genel Kurul tutanağının bu temsilci tarafından da imzalanması gerektiği, temsilcinin bulunmadığı ve/veya imzalamadığı kararların geçerli olmadığı, sermaye artırımının, genel kurul kararı tarihinden itibaren üç ay içinde tescil edilemediği takdirde, alınan genel kurul kararının geçersiz hâle geleceği ve sermaye artırımı adı altındaki ödemelerin pay sahiplerine iade edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere 2023 ve 2024 yıllarında Belediye Meclisinin, şirketlerin Yönetim Kurullarınca alınan sermaye artırım kararlarına dayanarak ilgili şirkette sermaye artırım kararları verdiği, sermaye artırımı için Türk Ticaret Kanunu’nda ve ikincil düzenlemelerde belirtildiği şekilde alınmış, Ticaret Siciline tescil edilmiş ve Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmiş Genel Kurul kararlarının bulunmadığı, dolayısıyla Genel Kurulun yetki alanında olan ancak yetki aşımı suretiyle Yönetim Kurulunca alınan esas sermaye değişikliği kararları ile Belediyenin ayni ve nakdi taahhüt altına girdiği ve buna ilişkin kaynak aktarımında bulunulduğu görülmüştür.

Tablo 11: Belediye Şirketlerinin Sermaye Artışlarına İlişkin Olarak Belediye Tarafından Yapılan Ödemeler

Belediye cevabında, bulgu konusu tespite iştirak edilmiş ve işlemlerin düzeltilmesi için gerekli özenin gösterileceği bildirilmiştir.

Sonuç olarak, 6102 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat çerçevesinde esas sermayeye dayalı tek pay sahipli anonim şirket şeklindeki Düzce Ulaşım AŞ, Düzce Beltur AŞ, Düzce Beltem AŞ ve Düzce Belka İnsan Kaynakları AŞ’de Genel Kurul, çok pay sahipli Düzce Beltaş AŞ’de ise Bakanlık temsilcisinin de katılımında yapılacak Genel Kurul kararları ile alınması gereken sermaye artırım kararlarının Yönetim Kurulu kararları ile alınması mümkün olmayıp 2023 ve 2024 yılı sermaye artırımına ilişkin Yönetim Kurulu kararlarının da bir geçerliliği bulunmamaktadır. Dolayısıyla geçerliliği olmayan kararlara dayalı olarak Belediye Meclis kararı ile girilen sermaye taahhütlerinden, Belediye şirketlerine yapılan ayni ve nakdi sermaye aktarımlarının geri alınması için gerekli işlemlerin başlatılması gerekmektedir.