|
ÖZET: Belediyenin mülkiyetinde bulunan bir taşınmazın kiralama süresinin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na aykırı olarak 25 yıl olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Bu kanunun 1. maddesi, belediye taşınmazlarının yalnızca belirli hükümler çerçevesinde kiraya verilebileceğini belirtirken, 64. maddesi, kiralama süresinin istisnalar dışında on yılı aşamayacağını ifade etmektedir. Ayrıca, 75. madde, kira sözleşmesinin sona ermesinin ardından taşınmazın idareye teslim edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
2011 yılında yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu da, kamu kurumlarının kira sözleşmelerine ilişkin hükümleri içermektedir. Bu bağlamda, kiralama sürelerinin uzatılmasıyla ilgili düzenlemeler, on yıllık bir süreyi aşmamak kaydıyla geçerlidir. Ancak, incelenen taşınmaz için 2012 yılında yapılan değişiklikle kiralama süresi 25 yıla çıkarılmıştır. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Sonuç olarak, belediyeye ait taşınmazların kiralama sürelerinin 10 yıldan fazla olmaması gerektiği ve mevcut kiralama süresinin sona ermesinin ardından, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak yeniden ihale edilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu hususların gelecekte dikkate alınacağı belirtilmiştir. |
BULGU: Belediye Taşınmazının On Yıldan Fazla Süreyle Kiraya Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre kiraya verilen taşınmazın kira süresinin Kanun hükümlerine aykırı olarak 25 yıl olarak belirlendiği görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesi ile belediye mülkiyetindeki taşınmazların ancak bu Kanunhükümlerine göre kiraya verilebileceği, “Kiralarda sözleşme süresi” başlıklı 64’üncü maddesi ile belirli istisnalar haricinde, kiraya verilecek taşınmazların kira süresinin on yıldan çok olamayacağı ifade edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinde; kamu idarelerine ait taşınmazlara ait kira sözleşmelerinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, işgal edilen taşınmaz malın idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği ve kira sözleşme bitim tarihi ile tahliye tarihi arasında ecrimisil alınacağı hüküm altına alınmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.
Bununla birlikte, 2011 yılında yasalaşan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarını düzenleyen 339’uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır.” hükmüne yer verilerek, belediyelerin konut ve çatılı işyerlerine ilişkin kiralama usullerinin özel hukuk bağlamında oluşturulması fikrine yol açılmıştır. Aynı Kanun’un, konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesinin düzenlendiği 347’nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir” hükmü ile on yıla kadar kira sürelerinin uzatılabileceği anlaşılmaktadır. Borçlar Kanunu’nun 347’nci maddesinde yer alan on yıllık uzama süresi kapsamında değerlendirilse dahi söz konusu taşınmazın kiralanmasının bu süreyi de geçtiği görülmektedir.
Belediyeye ait taşınmazların incelenmesi sonucunda, 05.11.2012 tarihli Meclis Kararı ile 579 ada numarasında yer alan Merkez Park Çocuk Oyun Alanı ve Kafeteryasının daha önce 10 yıl olan kiralama süresinin 25 yıl olarak tadil edildiği görülmüştür. Söz konusu taşınmaz için 21.11.2014 tarihinde … Şirketi ile 21.11.2039 tarihine kadar 25 yıllık kira sözleşmesi imzalanmıştır. Ancak, 2886 sayılı Kanun’un 45’inci maddesi çerçevesinde ihale yoluyla kiraya verilen taşınmazın kira süresinin 10 yıldan fazla belirlenmesi mevzuat hükümlerine aykırıdır.
Kamu İdaresinin cevabında, söz konusu taşınmazın ilk olarak 04.03.2011 tarihli Meclis toplantısında 10 yıllığına kiraya verilmesinin kararının alındığı, fakat talebin olmamasından dolayı 05.11.2012 tarihinde Belediye Meclis Kararı ile kira süresinin 25 yıl olarak tadil edilmesi üzerine işlem tesis edildiği, bulguda tespit edilen hususlara gelecek dönemde dikkat edileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda da belertildiği üzere, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre kira süresi 10 yıldan fazla olamaz, ancak turistik tesisler, enerji üretim tesisleri ve doğal gaz iletim tesisleri için 10 yıldan fazla süre ile kiraya verilebilir. Fakat, söz konusu taşınmazın turistik tesis, enerji üretim ve iletim tesisleri ile doğal gaz iletim, dağıtım ve depolama tesis ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerden olmadığı halde, on yıldan fazla kiraya verildiği görülmüştür.
Sonuç olarak, taşınmaz kiralama ihalelerine ait sürelerin on yıldan fazla belirlenmemesi ve bahsi geçen taşınmaz kiralamasının on yıllık kiralama süresinin sonunda 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’ndaki usullere göre yeniden ihalesinin yapılması gerekmektedir.