Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele Giyim Malzemesi Alımı Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele Giyim Malzemesi Alımı Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Erzurum Büyükşehir Belediyesince doğrudan hizmet alımı işi kapsamında çalıştırılan personele (Belediye Şirketi Personeline) giyim malzemesi alındığı görülmüştür.

696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı KHK’ya eklenen ek 20’nci maddeye göre, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilmektedir.

375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında;

“İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alım sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan;

Asgari işçilik maliyeti,

Asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler,

İşçilikle bağlantılı ayni giderler,

ç) Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7 ‘ye kadar belirlenecek kâr,

dahil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde Asgari ücretle meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir.”,

hükümleri yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30’uncu maddesinde ise, “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.

İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir.

Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir.

ç) (Değişik: 25/10/2014-29156 R.G./2. md., geçerlilik: 11/9/2014) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.”

Hükümleri bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinde, belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle belediye şirketlerine gördürebileceği, bu çerçevede yapılacak hizmet alımlarında sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranının kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirleneceği ve ihale kapsamında çalıştırılan personel için kullanılacak giyim eşyaları için yapılacak giderin sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edileceği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede; 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile çalıştırılan Belediye Şirketi personeline kurum bütçesinden maaş + genel gider + kar ödemesi dışında yıl içerisinde ayrı bir ihale ile giyim malzemesi alınmıştır. Alınan giyim malzemesi için 25.140.570,77 TL ödeme yapılmıştır. Yapılan bu ödemenin şirket alacağına karşılık mahsup edilmesi gerekmektedir.

Belediye Personel Şirketi bünyesinde istihdam edilen şirket personeli için ihtiyaç duyulan giyim malzemelerine ilişkin giderleri karşılamak yüklenicinin sorumluluğundadır. Zira Belediye Şirketine asgari işçilik maliyeti üzerine %4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapılmaktadır. Dolayısıyla, sözleşme giderleri ve genel giderler içerisinde yer alan giyim giderleri için ayrıca bütçeden bu kapsamda ödeme yapılması hukuken mümkün değildir.

Kamu idaresi cevabında özetle; Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından doğrudan hizmet alımı kapsamında çalışan belediye şirketi personeline yönelik olarak yapılan giyim malzemesi alımı, hizmetin aksamadan yürütülmesi, iş sağlığı ve güvenliği ile kurumsal temsil açısından zorunluluk arz ettiği, yapılan bu harcamalar, Harcama birimleri tarafından yapılan personel giyim malzemesi ihalesinin tüm personel (memur, sözleşmeli, sürekli işçi, hizmet alımı) için yapılması nedeniyle; Giyim malzemesinin personel bazında ayrımının zor olması, harcama birimlerinin giyim malzemesi ihtiyaçlarının farklı olması (itfaiye, temizlik hizmetleri, zabıta vb.) ve Kariyer A.Ş. şirketimizde ihale deneyim ve bilgisi olan personelin olmaması nedeniyle (Kariyer A.Ş. ‘ de memur, sözleşmeli personel ve sürekli işçi yok) İhaleler Büyükşehir Belediyemiz İhale Şube Müdürlüğü tarafından yapıldığı; Personel giyim malzemesi alımı ilgili mevzuat çerçevesinde ve kamu hizmetinin sürdürülebilirliği ilkesi doğrultusunda gerçekleştirildiği,

Ayrıca, söz konusu alım tutarı şirketin geçmiş dönem alacaklarına mahsuben değerlendirilmiş olup, belediye bütçesine ek bir yük getirmediği ifade edilmiştir.

Kurum her ne kadar sözleşmenin hatalı düzenlenmesinden kaynaklı fazla ödenen giyim malzemesi tutarının şirketin alacağından mahsup edilmiş ise de; Hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personel ödemelerine ilişkin yapılan sözleşmelerin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı işlemlerin konulmaması için gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.