Belediyenin Kamuoyuna Açıklanması Zorunlu Bilgi, Belge, Karar ve Raporlarının İnternet Sitesinde Yayımlanmaması ve Bazı Amatör Spor Kulüplerinin Giderlerinin Bütçeden Karşılanması (Sayıştay)

BULGU: Belediyenin Kamuoyuna Açıklanması Zorunlu Bilgi, Belge, Karar ve Raporlarının İnternet Sitesinde Yayımlanmaması ve Bazı Amatör Spor Kulüplerinin Giderlerinin Bütçeden Karşılanması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

Safranbolu Belediyesinin mevzuat gereği kamuoyuna açıklaması gereken bilgi, belge, karar ve raporlarının resmî internet sitesinde yayımlanmadığı ve kuruluş merkezleri Safranboluda bulunmayan amatör spor kulüplerinin giderlerinin belediye bütçesinden karşılandığı görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu düzenlemeleri çerçevesinde herkes, ikamet ettiği beldenin hemşehrisi olup, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma haklarına sahiptir. Kanun’un hemşehri hukukuna ilişkin düzenlemesine göre, belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla ve belediye vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle yükümlü tutulmuştur. Bu nedenle belediye nezdindeki hakların takip edilebilmesi ve yükümlülüklerin tam ve eksiksiz yerine getirilebilmesi için belediye faaliyetleri konusunda uygun şekilde bilgilendirme yapılması son derece önemlidir.

Bunun yanı sıra 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun mali saydamlıkla ilgili düzenlemeleri, idareleri mali yönetim ve kontrol süreçleriyle ilgili olarak kamuoyuna açıklama yapmakla ve bunların ulaşılabilir olmalarını sağlamakla yükümlü tutmaktadır.

Anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Belediyenin resmî internet sitesi ile ilgili olarak, aşağıda yer alan hususlar değerlendirilmiştir:

A- Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporlarının Yayımlanmaması

5018 sayılı Kanun’un “Malî saydamlık” başlıklı 7’nci maddesinin “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında denetimin sağlanması amacıyla kamuoyu zamanında bilgilendirilir. Bu amaçla; (…) Hükümet politikaları, kalkınma planları, yıllık programlar, stratejik planlar ile bütçelerin hazırlanması, yetkili organlarda görüşülmesi, uygulanması ve uygulama sonuçları ile raporların kamuoyuna açık ve ulaşılabilir olması, (.) zorunludur.” hükmü gereğince kamu idarelerinin yıllık programlarının, stratejik planlar ile bütçelerinin, uygulanması ve uygulama sonuçlarının ve raporlarının kamuoyuna açık ve ulaşılabilir olması gerekmektedir.

B- Mali Tablolarının Yayımlanmaması

Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Mali raporlamada süreler” başlıklı 327’nci maddesinin 1’inci fıkrasında;

“Bilanço, faaliyet sonuçları tablosu ve nakit akış tablosu dışındaki mali tablolar aylık dönemler itibarıyla takip eden ayın sonuna kadar, bilanço, faaliyet sonuçları tablosu ve nakit akış tablosu ise yıllık dönemler itibarıyla takip eden yılın Nisan ayı sonuna kadar hazırlanır ve elektronik ortamda yayımlanır.” hükmü yer almış, Yönetmelik’in 311’inci maddesinde ise; “Kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticileri, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından; üst yöneticiler de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumludur.” denilerek mali raporlama kapsamındaki mali tabloların yayımlanmasından üst yöneticinin sorumlu olduğu belirtilmiştir.

C- Yapılan Yardımların, Sağlanan Teşvik ve Desteklemelerin Yayımlanmaması

5018 sayılı Kanun’un “Malî saydamlık” başlıklı 7’nci maddesinin “Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından sağlanan teşvik ve desteklemelerin bir yılı geçmemek üzere belirli dönemler itibarıyla kamuoyuna açıklanması, (…) zorunludur.” hükmü gereğince kamu idareleri tarafından sağlanan yardımların, teşvik ve desteklemelerin kamuoyuna açıklanması gerekmektedir.

Yapılan incelemede;

– Belediye Bütçesi ile Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporunun,

– Aylık ve yıllık dönemler itibariyle mali tabloların,

– Belediye tarafından yapılan yardımların, sağlanan teşvik ve desteklerin,

Belediyenin resmî internet sitesinde yer almadığı tespit edilmiştir.

Kamu İdaresinin cevabında, Bulgunun A, B ve C şıklarına ilişkin olarak;

Belediyenin sitesinde bulunması gereken bütün mali ve mali olmayan tabloların internet sitesinde yer almasının sağlanacağı belirtilmiştir.

Sonuç olarak, bahse konu bilgi ve belgelerin, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Belediyenin resmî internet sitesinde yayımlanması ve kamuoyunun bilgisine sunulması gerekmektedir.

D- Kuruluş Merkezi Safranbolu İlçe Sınırları İçerisinde Bulunmayan Amatör Spor Kulüplerinin Muhtelif Giderlerinin Belediye Bütçesinden Karşılanması

Kuruluş merkezi Safranbolu ilçe sınırları içerisinde bulunmayıp Karabük il merkezinde bulunan bazı amatör spor kulüplerinin muhtelif giderlerinin Safranbolu Belediyesi bütçesinden karşılandığı görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Belediyenin yetkileri ve imtiyazları başlıklı 15’inci maddenin 1’inci fıkrasının (a) bendinde; Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak Belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmış,

Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14’nücü maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde de; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir.” hüküm getirilmiştir.

Madde hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, Belediye Kanunu; Belediyelerin, belde (Belediyesi bulunan yerleşim yeri) sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmasına yetki vermiştir.

Dolayısıyla belediyeler muhtelif faaliyet ve girişimde bulunurlarken, belde sakinlerinin ancak mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarının karşılanmasını esas almaları gerekmektedir. Yani müşterek nitelikli ihtiyaçlar için yapılacak harcamalar, mahalli mahiyette ve belde sakinlere ait olmalıdır. Belde sakini olmayan kişi ve kurumların ihtiyaçlarının ilgili belediye tarafından karşılanması mümkün değildir.

Kaldı ki Kanun’a göre her bir belediye kendi belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılayacağından, belde sakini olmayan kişi ve kurumların ihtiyaçlarının ilgili belediye tarafından karşılanmasının gerekli ve zorunlu olmadığı aşikardır.

Yukarıda bahsedilen Belediye Kanun’un 14’nücü maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde belediyenin, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi vereceği, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapacağı ve gerekli desteği sağlayacağı, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenleyeceği, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebileceği belirtilmiş olmakla birlikte kanun koyucu söz konusu iş, hizmet ve giderlerin yapımını mahallî müşterek nitelikte olmak şartına bağlamıştır. Bu nedenle belediyenin bu tür gider yapabilmesi için yapılacak harcamanın, beldede yaşayan belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları kapsamında olması gerekmektedir. Buradan hareketle, belde sakini olmayanların yukarıdaki maddede belirtilen sporla ilgili muhtelif giderlerinin belediye bütçesinden karşılanmasına olanak bulunmamaktadır.

Ancak yapılan incelemede, kuruluş merkezi Safranbolu ilçe sınırları içerisinde bulunmayıp Karabük il merkezinde bulunan Karabük Gençler Birliği Kadın Futbol Spor Kulübü ve Karabük İdmanyurdu Spor gibi amatör spor kulüplerinin muhtelif giderlerinin belediye bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, kuruluş merkezi Karabük il merkezinde bulunup Safranbolu ilçe sınırları içerisinde bulunmayan amatör spor kulüplerinin muhtelif giderlerinin Safranbolu Belediyesi bütçesinden karşılanması yukarıya alınan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Kamu İdaresi cevbında bulgunun (D) şıkkına ilişkin olarak; Karabük İli ve Safranbolu İlçesinin sınırları birbirlerine çok yakın olduğundan artık bütünleşik bir yerleşim yeri olduğu, ulusal ve uluslararası birçok organizasyon ve spor müsabakalarının il ve ilçede bir arada yapıldığı, yine Karabük İdman Yurdu gibi birçok spor kulübünün takım oyuncuları ile yöneticilerinin Safranbolu’da ikamet ettiği, dolayısıyla ortak bir yaşam alanının bulunduğu belirtilmiştir. Karabük’teki spor kulüplerinin mont yardımı ve şampiyonluk maçı için ulaşım desteği gibi taleplerinin kabul edilmemesinin ise hem şehirciliği hem de il ve ilçe arası dayanışmayı sekteye uğratacağı ifade edilmiştir. Ancak bulgumuzda da açıklandığı üzere 5393 sayılı Kanunda söz konusu iş, hizmet ve giderlerin yapımı ve bütçeden karşılanması, bunların mahallî müşterek nitelikte olması şartına bağlanmıştır. Safranbolu ilçe sınırları içerisinde bulunmayan amatör spor kulüplerinin muhtelif giderlerinin mahallî müşterek nitelikte olmadığı sabittir. Bu nedenle bahsekonu amatör spor kulüplerinin muhtelif giderlerinin Safranbolu Belediyesi bütçesinden karşılanması yukarıya alınan mevzuat hükümlerine aykırıdır.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca, belde sakini olmayanların söz konusu giderlerinin Safranbolu Belediyesi bütçesinden karşılanması mümkün değildir.