|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Hakkâri Merkez Hayvan Barınağı Yapım İşi’nde önemli hataları ortaya koymuştur. 2022/582253 ihale kayıt numarasına sahip bu projede, süre uzatımına rağmen all risk sigortasına ilişkin zeyilname yapılmamış ve sigorta bedeli artırılmamıştır. Ayrıca, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar olan süreçte genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırılmadığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne göre, yüklenici, işin korunması için gerekli sigortaları yaptırmakla yükümlüdür.
Denetim sonucunda, yüklenici tarafından ücretleri ödenmeyen işçilerin durumunu kontrol eden tutanakların her hakediş dosyasında bulunmadığı da belirlenmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi, bu tür tutanakların zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. İlgili yönetmeliklere göre, yüklenici, iş yerindeki her türlü malzeme ve ekipmanın korunmasından sorumludur ve bu nedenle gerekli sigorta işlemlerinin yapılması gerekmektedir. Sonuç olarak, Hakkâri Merkez Hayvan Barınağı Yapım İşi’nde, yüklenicinin sorumluluklarını yerine getirmediği ve sigorta işlemlerinin eksik olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum, kamu idaresinin hakediş ödemelerini gerçekleştirmeden önce gerekli önlemleri alması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Hayvan Barınağı Yapım İşinde Hatalı Uygulamaların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Fen İşleri Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen 2022/582253 ihale kayıt numaralı “Hakkâri Merkez Hayvan Barınağı Yapım İşi”nde süre uzatımı verilmesine rağmen all risk sigortasına ilişkin zeyilname ile sigorta bedelinin artırılmadığı ve/veya sigorta süresinin uzatılmadığı, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçen süreye ilişkin genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırılmadığı, yüklenici tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığına ilişkin tutanağın her hakediş dosyasında bulunması gerektiği halde olmadığı görülmüştür.
A-Süre Uzatımı Verilmesine Rağmen All Risk Sigortasına Zeyilname Yapılmaması
Fen İşleri Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen 2022/582253 ihale kayıt numaralı “Hakkâri Merkez Hayvan Barınağı Yapım İşi”nde süre uzatımı verilmesine rağmen all risk sigortasına ilişkin zeyilname ile sigorta bedelinin artırılmadığı ve/veya sigorta süresinin uzatılmadığı görülmüştür.
Yapım işlerine ait sözleşmelerin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 17.1 inci maddesinde, “Yüklenici; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler çerçevesinde “all risk” sigorta yaptırmak zorundadır.”
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Yüklenici, işyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu yapım işinin korunmasından 43’üncü madde hükümleri dikkate alınmak şartı ile işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.” Denilmştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında da, “Sigortaya esas alınacak bedeller, işin kendisi için sözleşme bedeli, her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ve benzeri için ise piyasa rayiçlerine göre hesaplanan bedellerdir. Ödenen toplam hakediş tahakkuk tutarının (fiyat farkları dahil) poliçedeki sigorta bedelini aşması ve/veya poliçede öngörülen sigorta bitiş tarihinin süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılması zorunludur.” düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıda yer alan düzenlemelere göre yapım işlerinde işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek risklere karşı all risk sigortasının yapılması yanında süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılması zorunludur.
Yapılan incelemede söz konusu yapım işinde, 26.07.2022 tarihinde sözleşme yapıldığı, sözleşmeye göre işin bitirilmesi gereken tarihin 25.01.2023 olduğu, 134 gün süre uzatımı verildiği, 16.10.2023 tarihinin geçici kabul itibar tarihi olarak belirlenmesine rağmen, all risk sigortasının 08.08.2022- 08.02.2023 tarihleri arasını kapsadığı tespit edilmiştir.
B-Geçici Kabul Tarihinden Kesin Kabul Tarihine Kadar Geçen Süreye İlişkin Genişletilmiş Bakım Devresi Teminatını İçeren Sigorta Yaptırılmaması
Fen İşleri Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen 2022/582253 ihale kayıt numaralı “Hakkâri Merkez Hayvan Barınağı Yapım İşi”nde geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçen süreye ilişkin genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırılmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Yüklenici, işyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu yapım işinin korunmasından 43’üncü madde hükümleri dikkate alınmak şartı ile işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.” Denilmiştir.
Yapılan incelemede söz konusu yapım işinde, 26.07.2022 tarihinde sözleşme yapıldığı, sözleşmeye göre işin bitirilmesi gereken tarihin 25.01.2023 olduğu, 134 gün süre uzatımı verildiği, 16.10.2023 tarihinin geçici kabul itibar tarihi olarak belirlendiği, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçen süreye ilişkin genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırılmadığı görülmüştür tespit edilmiştir.
C- Yüklenici Tarafından Ücretleri Ödenmeyenlerin Bulunup Bulunmadığına İlişkin Tutanağın Hakediş Dosyalarında Bulunmaması
Fen İşleri Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen 2022/582253 ihale kayıt numaralı “Hakkâri Merkez Hayvan Barınağı Yapım İşi”nde her hakediş ödemesinde olması gereken, yüklenici tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığına ilişkin tutanağın hiçbir hakediş dosyasında olmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Çalışanların hakları ve çalışma şartları” başlıklı 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Yapı denetim görevlisi iş yerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yükleniciler tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını kontrol ederek ücretleri ödenmeyen varsa yükleniciden ve alt yüklenicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin yüklenici hakedişinden ödenmesini sağlayacaktır. Bunun için yüklenicinin hakediş istemesi üzerine bu istek ve hakedişin ödeneceği tahmini tarih, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 36 ncı maddesinde yazılı olduğu şekilde ilan olunur. İlanın yapıldığı, yapı denetim görevlisinin ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir sureti hakedişin ödeme yerine gönderilir.” Denilmektedir.
Yapılan incelemede, 2022/582253 ihale kayıt numaralı “Hakkâri Merkez Hayvan Barınağı Yapım İşi”nde her hakediş ödemesinde olması gereken, yüklenici tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığına ilişkin tutanağın bulunmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle; bulgu doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılmaya başlanacağı ifade edilmiştir
Sonuç olarak, yüklenicinin yapım işinin yerine getirilmesinde genel bir koruma sorumluluğunun olduğu; bu sorumluluğun gereği olarak da meydana gelebilecek her türlü kaza ve zararın vukuunu bertaraf etmek ve yüklenicinin iş yerinde gerekli bütün tedbirleri almak zorunda olduğu için belediye tarafından all risk sigortası olmadan yükleniciye hakediş ödemesi yapılmaması, süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, all risk sigortasında, zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılması, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçen süreye ilişkin genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırılması, yüklenici tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığına ilişkin tutanağın her hakediş dosyasında bulunması gerekmektedir.